Soru Bankası

Başlığımızdan da anlaşılacağı üzere sizlere Katlı Oranlar Kanunu Soruları ve Çözümleri ile ilgili bilgiler sunuyoruz.

Kimyasal hesaplamalar konusunda çokça faydalanacağımız konulardan biriside kimyanın temel kanunları dır.

Kimyanın temel kanunları;

1. Kütlenin korunumu kanunu

2. Sabit oranlar kanunu

3. Katlı oranlar kanunu

1.

I. C3H6 – C2H4
II. CO – CO2
III.H2O – N2O
IV.HClO3-HClO4

Yukarı formülleri verilen bileşik çiftlerinden hangileri Katlı Oranlar Kanunu’na uymaz?

A) Yalnız I     B) Yalnız II       C)I, II       D) I, II, III        E)  I, II, III

Çözüm;

I. C3H6 – C2H4—> Basit formülleri aynı olduğu için katlı oran aranmaz. Basit formul nedir. Bileşiği oluşturan elementlerin sayılarının en sade halidir.  C3H6—>CH2,       C2H4–>CH2 Katlı oran aranmaz.

II. CO – CO2 —-> İki element birden fazla bileşik oluşturmuş Katlı oran aranır.

III.H2O – N2O—> İki element birden fazla bileşik oluşturması gerekirken her iki bileşikteki elementler aynı değildir.Katlı oran aranmaz.

IV.HClO3-HClO4 —-> İki element birden fazla bileşik oluşturursa Katlı oran aranır. Bileşiklere baktığımız zaman üç farklı elementten oluşmuştur. Katlı oran aranmaz.

Cevap B  dir.

2.

CH4 ve C2Hx bileşiklerinde aynı miktarda H ile birleşen C kütleleri arasında oran 1/4 tür. Buna göre x kaçtır?

A)6            B)4             C)3             D)2              E)1

Çözüm;

Katlı oranlarda bilmemiz gereken bir özellikten bahsederek sorunun çözümüne geçelim.

Özellik: Bileşiklerdeki herhangi bir elementin katlı oranı biliniyorsa , diğer elementin katlı oranı; bilinen katlı oranın çarpmaya göre tersidir.(CxHy ve CmHn bileşiklerimiz olsun Cler arasındaki katlı oran a/b ise H ler arasındaki katlı oran b/a dır.)

Ohalde;

Cler arasındaki katlı oran 1/4 ise H ler arasındaki katlı oran 4/1 dir.

Hidrojenler arasındaki katlı oranı bulabilmemiz için her iki bileşikte aynı miktar C olmalı. C sayılarını 2 de eşitlenir yani   CH4 bileşiğini iki ile çarparken  C2Hx bileşiğini aynen alırız.

2*CH4—>C2H8

C2Hx—–>C2Hx    görüldüğü üzere Clerin sayısı eşit. Ohalde H lerin sayılarını oranlayıp sabit orana eşitlersek x değerini buluruz.

8/x=4/1

x=2 çıkar.

Cevap D

3.

Her biri eşit kütlede Y kullanılarak X2Y5 ve XYn bileşikleri elde ediliyor. X2Y5 bileşiğindeki X’in, XYn bileşiğindeki X’in kütlesine oranı 4/5 olduğuna göre “n” sayısı kaçtır?

A)2            B)3           C)4            D)5              E)6

Çözüm

Eşit kütlede Y dediği için her iki Bileşikte Y lerin sayılarını eşitleriz.

X2Y5*n——–>X2nY5n

XYn*5———->X5Y5n

Sonra  X lerin sayılarının oranını soruda verilen orana eşitleriz

2n/5=4/5

n=2 cikar

Cevap A dır.

4.

X ve Y elementleri arasında oluşan iki farklı bileşikten birinci bileşikte 8 gram X, 15 gram Y ile ikinci bileşikte 8 gram X, 20 gram Y birleşmektedir.

Buna göre birinci bileşiğin formülü XY3 ise ikinci bileşiğin formülü nedir?

A ) XY2

B ) X2Y3

C ) XY3

D ) XY

E ) XY4

Çözüm;

Soruda verilen verileri aşağıdaki şekilde tablolaştırdığımız zaman soruyu çözme işlemimiz kolaylaşacaktır.

Aşağıdaki eşitliği her bileşikteki her iki element için uygularsak m ve n değerlerini buluruz dolayısıyla bileşiğin formülünü de bulmuş oluruz.

X için;

8/8 = 1/n    —- >n=1 çıkar

Y için;

15/20 = 3/m  —->m=4 çıkar

XnYm  => X1Y4 => XY4  çıkar. Cevap E

5.

X ve Y elementlerinin oluşturdukları farklı iki bileşikteki elementlerin kütle ilişkisi grafikte verilmiştir.

I. Bileşiğin formülü X3Y2 olduğuna göre, II. bileşiğin formülü aşağıdakilerden hangisidir?

A) X2Y5               B) XY          C) XY2           D) XY3               E) X2Y3

Çözüm;

Soruda verilen verileri aşağıdaki şekilde tablolaştırdığımız zaman soruyu çözme işlemimiz kolaylaşacaktır.

Aşağıdaki eşitliği her bileşikteki her iki element için uygularsak m ve n değerlerini buluruz dolayısıyla bileşiğin formülünü de bulmuş oluruz.

X için;

12/8 = 3/n

n=2  çıkar

Y için;

6/15 = 2/m

m=5 çıkar

Bileşiğin formulüne XnYm demiştik bulduğumuz değerleri yerine yazarsak; Bileşiğin formülü X2Y5  çıkar. Cevap A dır.

6.

X ve Y elementlerinden oluşan iki bileşikte X’in kütlesi ile bileşiğin kütlesi grafikte verilmiştir.

Buna göre, I. bileşiğin formülü X3Y8 ise II. bileşiğin formülü aşağıdakilerden hangisidir?

A) X2Y5     B) X3Y2       C) X2Y3      D)XY4        E) X3Y4

Çözüm;

Soruda verilen verileri aşağıdaki şekilde tablolaştırdığımız zaman soruyu çözme işlemimiz kolaylaşacaktır. Bu sorunun bir üstteki sorudan farkı  bileşiğin kütlesi ile X in kütlesi grafikte verilmiş. Bileşiğin kütlesinden X in kütlesini çıkardığımız zaman Y nin kütlesini buluruz(Kütlenin korunumu kanunu).

Aşağıdaki eşitliği her bileşikteki her iki element için uygularsak m ve n değerlerini buluruz dolayısıyla bileşiğin formülünü de bulmuş oluruz.

X için;

9/9 = 3/n

n= 3 çıkar

Y için;

2/1 = 8/m

m= 4 çıkar.

Bileşihin Formulu XnYm di, Bulduğumuz n ve m değerlerini yerine yazarsak, bileşiğin formülü X3Y4  çıkar. Cevap E dir.

7.

1.bileşik      2. bileşik

I.    CH4         C2H6

II. C2H4        C2H6

III. C3H8      C3H6

Yukarıda verilen bileşik çiftlerinin hangilerinde 1. bileşikteki hidrojenin 2. bileşikteki hidrojene katlı oranı 4/3 ’dür?

A) Yalnız I            B) Yalnız II             C) I ve II               D) I ve III                 E) I, II ve III

Çözüm;

Soruda hidrojenler arasındaki katlı oran sorulduğu için  C ların sayısı eşitlenir. Daha sonra H lerin sayısı oranlanır.

I.    CH4         C2H6   –> Cların sayısını eşitleyebilmek için CH4′ ü  2 ile  çarparsak  bileşik C2H8 olur.

Sondurumda

I.    C2H8         C2H6     –> Hı/H2= 8/6 = 4/3

II. C2H4        C2H6   bileşiklere baktığımız zaman C ların sayısı eşit ohalde H lerin sayılarını oranlarız.  H1/H2 = 4/6 = 2/3 çıkar.

III. C3H8      C3H6    bileşiklere baktığımız zaman C ların sayısı eşit ohalde H lerin sayılarını oranlarız.  H1/H2 = 8/6 = 4/3 çıkar

Cevap D dir.

8.

X ve Y elementleri arasında X2Y4 ve X2Ya bileşikleri oluşmaktadır. X2Y4 ve X2Ya bileşikleri Y ler  arasındaki katlı oran 2/3 olduğuna göre a değeri aşağıdakilerden hangisidir?

A)6            B)4             C)3             D)2              E)1

Çözüm;

Yukarıdaki eşitliği sorudaki verilere göre Y için uygularsak  a değerini buluruz.

4/a=  2/3

a=6 çıkar. Cevap   A

9.

X ve Y  elemenlerinden XY4 ve XnYm olmak üzere iki farklı bileşik oluşmaktadır.  XY4 bileşiğinin kütlece birleşme oranı mX/mY = 3,  XnYm bileşiğinin Kütlece birleşme oranı mX/mY =9/2 dir. Buna göre XnYm bileşiğinin formulu aşağıdakilerden hangisidir?

A) X2Y5     B) X3Y8       C) X2Y3      D)XY4        E) X3Y4

Çözüm;

Soruda verilen verileri aşağıdaki şekilde tablolaştırdığımız zaman soruyu çözme işlemimiz kolaylaşacaktır. Kütlece birleşme oranı demek bileşikte bulunan X ve Y elementlerinin kütleleri oranı demekdir.

Aşağıdaki eşitliği her bileşikteki her iki element için uygularsak m ve n değerlerini buluruz dolayısıyla bileşiğin formülünü de bulmuş oluruz.

Xiçin;

3/9=1/n

n=3  çıkar

Y için;

1/2 = 4/m

m=8 çıkar.

Bulduğumuz değerleri XnYm  formülünde yerine yazarsak, bileşiğin formulu X3Y8 çıkar. Cevap B dir.

10.

X ve Y elementlerinin oluşturduğu iki bileşlikten, I. bileşikte %20 X, II. bileşikte %50 Y vardır. I. bileşik XY4 ise, II. bileşiğin formülü nedir?

A) X2Y5     B) X3Y8       C) X2Y3      D)XY        E) X3Y4

Çözüm;

Soruda verilen verileri aşağıdaki şekilde tablolaştırdığımız zaman soruyu çözme işlemimiz kolaylaşacaktır.Kütlrce yüdesi verilen elementin miktarını 100 den çıkarırsak diğer elementin yüzdesini buluruz.

I. bileşikte %20 X varsa -> 100-20 = %80Y vardır.

II. bileşikte %50 Y varsa ->100-50 = %50 Y vardır.

Aşağıdaki eşitliği her bileşikteki her iki element için uygularsak m ve n değerlerini buluruz dolayısıyla bileşiğin formülünü de bulmuş oluruz.

Xiçin;

20/50 = 1/n

n=5/2 çıkar

Y için;

80/50 = 4/m

m=5/2  çıkar

Bulduğumuz n ve m değerlerini yerine yazarsak

X5/2Y5/2 — Sadeleşme sunucu—->  Bileşiğin formulu XY olur.  Cevap D

Daha fazla Katlı oranlar kanunu soruları ve çözümleri için tıklayınız.

Web sayfamızdaki diğer kimya konu anlatımları ve kimya soruları ve çözümlerini inceleyebilirsiniz.

Sayısal dersler de başarılı olmanın yollarından bir tanesi de soruları ve çözümlerini incelemektir. Buna istinaden hazırlamış olduğumuz Kimyasal Hesaplamalar Soruları ve Çözümleri ni inceleyebilirsiniz. Çözümleri incelemeden önce  Kimyasal Hesaplamalar Soruları pdf  olarak indirip çözebilirsiniz.

Kimyasal hesaplamalar  sorularında  denkleştirilmiş denklemdeki katsayılarla sorularda miktarı verilen maddelerden yola çıkılarak miktarı bilinmeyen maddelerin miktarları hesaplanabilir.

Kimyasal hesaplamalar sorularını   çözebilmek  için mol kavramı, kimya kanununları, kimyasal denklemler konularınnda eksiğimiz olmaması gerekir.

Kimyasal hesaplamalar soruları çözülürken aşağıdaki sıralamaya göre işlem  yaparız.

• Kimyasal denklem yazılır ve denklem denkleştirme işlemi yapılır.
• Kimyasal denklemde verilen miktarlar yardımıyla denklemde bulunan herhangi bir maddenin mol sayısı bulunur.
• Bulduğumuz mol saysı ile denklem kat sayılarından faydalanarak diğer maddelerin mol sayısına geçiş yapılır.

1.

56 gram N2 ile yeterince H2 reaksiyona girerek NH3 bileşiği oluşturuyor. Oluşan bileşiğin kütlesi kaç gramdır?(N:14 H:1)

A) 17       B)34      C)51          D)68     E) 85

Çözüm;

• Kimyasal denklem yazılır.

N2     +         H2   ————-> NH3

• Denklem denkleştirilir.

N2     +        3 H2   ————-> 2NH3

• Soruda miktarı verilen maddenin mol sayısı bulunur.

1 mol N2                 28 gram ise

x mol N2                56 gramdır

____________________

x=2mol N2 çıkar.

Bulduğumuz mol sayısı ile ilgili maddenin denklemdeki kat sayının KAT ına bakılır. Denklemdeki tüm maddelerin kat sayıları aynı kat ile çarpılır.

N2     +        3 H2   ————-> 2NH3

1mol           3mol                          2mol

2mol(1mol*2KAT)

2 mol           6mol                        4mol

1mol NH3                17 gram ise

4mol NH3               x

________________

x=68 gram NH3 oluşur.

2.

Yeteri kadar Mg ve HCl reaksiyona girerek MgCl2 ve 8 gram H2 gazı oluşturuyorlar. Reaksiyonda harcanan Mg metalinin kütlesi kaç gramdır?(Mg:24)

A) 17       B)34      C)51          D)68     E) 96

Çözüm; 

Taktik basit denklemi yaz,  denkleştir, miktarı verilen maddenin molsayısını bul, katsayılar yardımıyla diğer maddelerin mol sayılarına geçiş yap.

Mg      +      2 HCl ———>MgCl2       +         H2(g)

1mol           2mol                  1mol                       1mol

nH2= 8/2 = 4mol H2 oluşur.

Mg      +      2 HCl ———>MgCl2       +         H2(g)

1mol           2mol                  1mol                       1mol

(1mol *4kat)                                                   4mol (1mol *4kat)

4mol Mg reaksiyona girmiştir.

1mol Mg                 24 gram ise

4 mol Mg                  x gramdır

_____________________

x=96 gram Mg harcanmıştır.

3.

6 mol N2 gazı ile 6 mol O2 gazının tam verimli tepkimesinden en fazla kaç mol N2O3 gazı elde edilir?

A) 2             B) 3        C) 4       D) 6          E) 8

Çözüm;

Soruyu çözebilmek için reaksiyonu yazıp, denklemi  denkleştirmemiz gerekiyor. Denklem kat sayıları mol sayısıdır.

Daha sonra soruda verilen mol sayısı ile kat sayılar arasındaki kat a bakarız. Kat küçük olana göre işlem yaparız. Yeni kat küçük kat olan madde sınırlayıcı maddedir.

Tam verimli demek reaksiyona girenlerden birisinin bitmesi demektir.

2N2            +            3O2  ———-> 2N2O3

2mol                         3mol                   2mol

6 = 2mol*3Kat     6= 3mol*2kat

Küçük katı 2kat olarak bulduk. Ohalde O2 nin tamamı reaksiyona girecek.

6mol                      6mol

2N2            +            3O2  ———-> 2N2O3

2mol                         3mol                   2mol

2mol*2kat            3mol*2kat           2mol*2kat

4mol                        6mol                      4mol bileşik oluşur.

6-4= 2mol artar    6-6 = 0 biter

Cevap C

4.

50 gram CaCO3 katısının tamamı;

CaCO3(k) +ısı ———>  CaO(k)         +    CO2(g)

Tepkimesine göre parçalanmaktadır.  Oluşan CO2 gazının NŞA daki litresi ağaşıdakilerden hangisidir?(Ca:40 O:16 C:12)

A)1,12     B)11,2      C)2,24        D)22,4    E) 44,8

Çözüm;

Soruda verilen reaksiyonun denk olup olmadığını kontrol ederiz. Reaksiyon denk ise soruda verilen miktardan ilgili maddenin molunu bulup, kat sayılar yardımıyla diğer maddelerin molüne geçiş yaparız.

CaCO3(k) +ısı ———>  CaO(k)         +    CO2(g)  Reaksiyon denk

nCaCO3 = 50/100 = 0,5 mol

CaCO3(k) +ısı ———>  CaO(k)         +    CO2(g)

1mol                                       1mol                     1mol

0,5 mol                         0,5 mol                  0,5 mol

1mol CO2                      22,4 L hacim kaplarsa

0,5 mol CO2                  x

____________________

x=11,2 L CO2 oluşur.

5.

Bir miktar oksijen ve hidrojen tepkimeye girdiğinde, 72 g su oluşmuştur. Bu iş için kaç gram oksijen ve kaç gram hidrojen kullanılmıştır? (H: 1 g/mol O:16 g/mol)

Çözüm;

Bu soruyu iki şekilde çözebiliriz.

I.yol Mol kullanmadan Sabit oranlar kanununu kullanarak.

Soruda verilen miktar ile sabit oranlardan elde ettiğimiz miktarın arasındaki kata bakarız. Butun sabit oran değerlerini aynı kat ile çarparız.

H2O = > mH/mO = 2.H/O = 2.1/16 = 1/8

H2         +        O2 ———-> H2O

1                        8                       9

?                        ?                      72= 9*8KAT

1*8KAT           8*8KAT

8gram H2         64 gramO2 alınmalıdır.

II. yol Mol kullanarak

Denklemi yazıp denkleştiririz.

H2         +        1/2O2 ———-> H2O

nH2O= 72/18 = 4mol

H2         +        1/2O2 ———-> H2O

1mol                  1/2 mol                 1mol

?                           ?                            4mol

4mol                   2mol  

1mol H2          2 gramsa

4mol H2          x

________________

x=8 gram H2

1mol O2              32 gr ise

2mol O2            x

____________

x=64 gram O2

6.

10 mol Ca ve Al atomlarının karışımı yeterince HCl  ile tamamen reaksiyona girdiğinde; 13 mol H2 oluştuğuna göre karışımdaki Ca metali kaç gramdır?

A)162             B) 160        C) 150      D) 140        E) 120

Çözüm;

Soruda karışımı oluşturan maddeler(Ca ve Al )   HCl ile reaksiyon verip vermediğine bakılır. Eğer karışımdaki maddeler HCl ile reaksiyon veriyorsa her iki maddenin HCl ile reaksiyonu yazılıp, denkleştirilir.

Ca             +         2HCl  ——–> CaCl2      +     H2

Al              +         3HCl  ——–> AlCl3      +     3/2H2

Ca den xmol   Al den 2y mol alalım (toplam 10 mol soruda verilmiş)

Ca             +         2HCl  ——–> CaCl2      +     H2

x                            2x                         x                      x

Al              +         3HCl  ——–> AlCl3      +     3/2H2

2y                           6y                        2y                   3y

x+2y = 10 mol

-*(x + 3y = 13 mol)

_______________

y= 3mol çıkar

Al=2y = 2.3 = 6mol

x+2y = 10 mol

x=4mol Ca dır.

1mol Ca      40 gr ise

4mol Ca      x

_________

x=160 gram  Ca dır.

7.

12 mol Mg ve He atomlarının karışımı yeterince HCl  ile tamamen reaksiyona girdiğinde; 4 mol H2 oluştuğuna göre karışımdaki He elementi kaç gramdır?

A) 8             B) 16       C) 32       D)64       E) 72

Çözüm;

Soruda karışımı oluşturan maddeler(Mg ve He )   HCl ile reaksiyon verip vermediğine bakılır. Burada Mg metalı HCl ile reaksiyon verirken He ile reaksiyon vermez. Ohalde sadece Mg ve HCl reaksiyonunu yazıp denkleştireceğiz. Açığa çıkan 4mol H2 gazı Mg ve HCl reaksiyonundandır.

He   +   HCl ——–> Reaksiyon vermez

Mg     +      2HCl ——–> MgCl2      +      H2

1mol           2mol                   1mol                1mol

?                  ?                            ?                      4mol

1mol Mg den       1mol H2 oluşursa

xmol Mg den      4mol H2 oluşur

____________

x=4 mol Mg harcanır. Karışımdaki Mg 4 moldür.

nMg + nHe =12 mol

4 + nHe =12 mol

nHe = 8mol

1mol He          4 gram ise

8mol He          x

_____________

x=32 gram He  vardır.

8.

2N2(g)     +    3O2(g)  ——-> 2N2O3(g)

Tepkimesine göre 0,8 mol N2 gazı enfazla kaç mol O2 gazı ile tepkimeye girer?

A) 0,8             B) 1,2       C)1,6       D)2       E) 2,4

Çözüm;

Denklem kat sayıları mol sayısıdır. Denklemde bulunan herhangi bir maddenin mol sayısını bulabiliyorsak veya soruda verilmişse kat sayı ile  verilen veya bulduğumuz mol sayısı arasındaki kata bakarız.

2N2(g)          +         3O2(g)  ——-> 2N2O3(g)

2mol                           3mol                    2mol

0,8 =2.0,4 kat            ?                           ?

nO2= 3*0,4 kat=1,2 mol O2 gerekir. Cevap B

9.

Eşit mol sayılarında alınan N2 ve O2 nin tepkimesinden N2O5 oluşuyor. Hangi elementten molce yüzde kaç artar?

A)%20 N2            B) %40N2       C)%60 N2       D)%60 O2      E)%40 O2

Çözüm;

Öncelikle kimyasal denklem yazılır ve denkleştirilir. Biz biliyoruz ki denkleştirme sonucunda elde ettiğimiz kat sayılar mol sayısıdır. Soruda eşit miktar der ve miktar verilmezse büyük olandan eşit miktarda alınır.

10.

2N2_(g) + 3O_2(g) → 2N2O3_(g) tepkimesinde 6 L N2 ile 12 L O₂ gazlarından en fazla 6 L N2O₃ gazı oluşuyor.
Buna göre artan madde ve hacmi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Çözüm;

Soruda denkleştirilmiş bir reaksiyon verilmiş. Oluşan ürünün hacmide verildiğine göre katsayılar aracılığıyla diğer maddelerin hacimlerine geçiş yapılır artan ve biten maddeleri bulabiliriz.

Katsayılar gazlar için hacimdir.

2N2_(g) + 3O_2(g) → 2N2O3_(g)

2L             3L            2L

?                ?              2L*3Kat =6L

Ohalde bütün katsayıların 3Katı alınır.

6L                          12L

2N2_(g)        +        3O_2(g)          →  2N2O3_(g)

2L                            3L                       2L

2L*3Kat               3L*3Kat              2L*3Kat =6L

6L                           9L                           6L

biter                     12-9=3L O2 artar             

Sabit oranlar kanunu kullanılarak yapılan kimyasal hesaplamalar  soruları ve çözümleri  konumuzu incelemek için tıklayınız

Eşit mol eşit hacim soruları ve çözümleri incelemek için tıklayınız.

Artan Madde Soruları ve Çözümleri  konusunu incelemek için tıklayınız.

Denklemli Miktar Geçiş Soruları ve Çözümleri konusunu incelemek için tıklayınız.

Daha fazla kimyasal hesaplamalar  soruları ve çözümleri için tıklayınız.

Aşağıda Aktiflik Soruları ve Cevapları nı inceliyor olacağız. Kısaca aktiflikten bahsedecek olursak; Metallerin elektron verme, ametallerin elektron alma isteklerine aktiflik denir. Elektron alış-verişi ile gerçekleşen reaksiyonlara redoks reaksiyonları denir.

Bir redoks reaksiyonunun kendiliğinden gerçekleşebilmesi  için, yükseltgenen elementin elektron  verebilme kabiliyetinin (aktifliğinin) indirgenen elementten fazla olması gerekir.

1.

X⁺²   +    Y^o     ——–>   X^o   +   Y⁺²

X^o      +   Z⁺²  ——–>   X⁺²  +   Z^o

 Tepkime denklemleri yukarıdaki gibi olan X, Y, Z elementlerinin aktifliklerini büyükten küçüğe sıralayınız.

Çözüm;

1. İlk tepkime:

X⁺²   +    Y^o     ——–>   X^o   +   Y⁺²

Bu tepkimede Y, X⁺²  ‘yi indirgeyerek X⁰  haline gelir. Bu durum, Y’nin X’ten daha aktif olduğunu gösterir. Y’nin daha aktif olduğunu ve X’in ise Y’ye göre daha az aktif olduğunu anlıyoruz. Aktiflik sıralaması Y>X

2. İkinci tepkime:

X^o      +   Z⁺²  ——–>   X⁺²  +   Z^o

Burada X, Z⁺²‘yi indirgeyerek Z⁰ haline getirir. Bu durumda X’in Z’den daha aktif olduğunu anlıyoruz. Aktiflik sıralaması X>Z

Bu bilgiler ışığında, aktiflik sıralamasını belirleyelim:

• Y > X (ilk tepkimeden)
• X > Z (ikinci tepkimeden)

Buna göre, elementlerin aktiflik sıralaması: Y > X > Z  dir.

2.

Aşağıdaki tepkimeler kendiliğinden gerçekleşmektedir.

X_(k)  +  2H⁺ _(aq) ——–>  X⁺² _(aq)   +  H_2(g)

Y_(k)  +  X⁺² _(aq)  ——–>  Y⁺² _(aq)   +  X_(k)

Z_(k)  +  Y⁺² _(aq)  ——–>  Z⁺² _(aq)   +  Y_(k)

Buna göre X, Y, Z ve H elementlerinin elektron verme eğilimlerini büyükten küçüğe doğru sıralayınız.

Çözüm;

Verilen tepkimeleri inceleyerek X, Y, Z ve H elementlerinin elektron verme eğilimlerini sıralayalım:

İlk tepkime:
X_(k)  +  2H⁺ _(aq) ——–>  X⁺² _(aq)   +  H_2(g)

Bu tepkimede X, H⁺ iyonlarını indirger ve kendisi +2 değerlik durumuna geçer. Bu durum, X’in H⁺’dan daha aktif olduğunu gösterir.  Aktiflik sıralaması X>H

İkinci tepkime:
Y_(k)  +  X⁺² _(aq)  ——–>  Y⁺² _(aq)   +  X_(k)

Burada Y, X⁺² iyonunu indirger. Y’nin X’ten daha aktif olduğunu gösterir.Aktiflik sıralaması Y>X

Üçüncü tepkime:
Z_(k)  +  Y⁺² _(aq)  ——–>  Z⁺² _(aq)   +  Y_(k)

Burada Z, Y⁺² iyonunu indirger. Z’nin Y’den daha aktif olduğunu gösterir.Aktiflik sıralaması Z>Y

Bu tepkimelere göre şu sonuçları elde ediyoruz:

X > H (ilk tepkimeden)
Y > X (ikinci tepkimeden)
Z > Y (üçüncü tepkimeden)

Buna göre, aktiflik sıralaması: Z > Y > X > H

3.

X, Y ve Z metallerinin elektron verme eğilimi X>Y>Z şeklindedir. Buna göre metal kaplardan hangisinde aşınma gözlenir?

Çözüm;

Aktiflik sorularını çözebilmek için “Aktif olan aşınır.”  bilgisini kodlamamız bu tür soruları çözümünde çok işimize yarayacaktır.

I. kabı inceleyeyecek olursak Kap X maddesinden yapılmış, içinde YNO3 çözeltisi var. X ve Y nin aktiflikleri soruda X>Y>Z olarak verilmiş. X>Y olduğu için bu kapta aşınma olur.

II. kabı inceleyeyecek olursak Kap Y maddesinden yapılmış, içinde ZNO3 çözeltisi var. Y ve Z nin aktiflikleri soruda X>Y>Z olarak verilmiş. Kabı oluşturan Y maddesi, Çözeltideki Z den daha aktif olduğu için(Y>Z) aşınma gerçekleşir.

I. kabı inceleyeyecek olursak Kap Z maddesinden yapılmış, içinde XNO3 çözeltisi var. Z ve X nin aktiflikleri soruda X>Y>Z olarak verilmiş.  Aktifliklerin karşılaştıtılmasındanda alaşılacağı uzere X>Z.  Dolayısıyla bu kapta aşınma gerçekleşmez.

4.

X,Y,Z metallerinin aktiflik sırası  X>Y>Z şeklindedir. Bu metallerden yapılmış olan kaplardan hangilerinde bir süre sonra aşınma gözlenir?

Çözüm;

“Aktif olan aşınır” diyoruz ve kap ve çözeltideki elementin aktifliğini karşılaştırarak soruyu çözüyoruz.

I. kap

Kap Z maddesinden yapılmış,   çözeltide Y var. Soruda aktiflikler X>Y>Z şeklinde verilmiş. Çözeltideki madde Y, kabın yapısındaki madde Z den aktif olduğu için I. kapta aşınma olmaz.

II. kap

Kap X maddesinden yapılmış,   çözeltide Z var. Soruda aktiflikler X>Y>Z şeklinde verilmiş. Çözeltideki madde Z, kabın yapısındaki madde X den pasif  olduğu için II. kapta aşınma olur.

III. kap

Kap Y maddesinden yapılmış,   çözeltide Z var. Soruda aktiflikler X>Y>Z şeklinde verilmiş. Çözeltideki madde Z, kabın yapısındaki madde Y den pasif  olduğu için III. kapta aşınma olur.

Eğer sorumuz CO2 molekülü polar mıdır apolar mıdır? ise sorunun cevabı farklı, CO2 nin yapısındaki bağlar polar mıdır apolar mıdır? ise cevap farklıdır.

Şimdi her iki sorunun cevabına birlikte bakalım. İlk önce molekülün polarlığı apolarlığı ile bağın polarlığı apolarlığı arasındaki farkı kavrayalım.

Bağın polarlık apolarlığı

CO2 nin yapısındaki Bağın polarlığı apolarlığından Polar kovalent bağ veya Apolar kovalent bağ anlaşılır. Şimdi bunları açıklayalım;

Polar kovalent bağ: Farklı iki ametal atomu arasında elektronların ortaklaşa kullanılması ile oluşan kimyasal bağa denir.

Örnek;  H2O  H2S   N2O   NH3  HF   HBr vb

Apolar kovalent bağ:   Aynı iki ametal atomları arasında elektronların ortaklaşa kullanılması ile oluşan kimyasal bağdır.

Örnek;  O2, F2, Cl2, Br2, N2  vb.

Molekülün polarlık apolarlığı

CO2 Molekülünün polarlığı apolarlığını nasıl anlayacağız şimdi buna değinelim.

Öncelikle molekülün tanımını verelim.

Molekül: Aynı (Element molekülü N2 vs) yada farklı(H2O bileşik molekülü)  iki veya daha fazla ametal atomunun bir araya gelmesi ile molekül oluşur.

• N2  element molekülü
• O2 element molekülü
• H2O bileşik molekülü
• NH3 bileşik molekülü
• CO2 bileşik molekülü

Merkez Atom : Bir molekülde genelde sayıca daha az ve diğer atomların bağlandığı atomdur.

CH4  sayıca az olan C merkez atomdur.  CO2 Sayıca az olan C merkez atom.  NH3 sayıca az olan N merkez atom.

Eğer Merkez atom değerlik elektron sayısı kadar aynı atomla  bağ yapmış ise molekül apolardır.

Şimdi CO2 yi inceleyelim;

6C: 1s2  /2s2  2p2  Karbon değerlik elektron sayısını 8 e tamamlayan sayı kadar bağ yapar yani 4 bağ yapar.

8O: 1s2 / 2s2 2p4 Oksijen  değerlik elektron sayısını 8 e tamamlayan sayı kadar bağ yapar yani 2 bağ yapar.

CO2 de merkez atom C dur. 4 bağ yapıyor. Oksijende 2 bağ yapıyor 2 tane oksijen var oksijenler toplamda 4 bağ yapar.

Yukarıdaki gösterimden de anlaşılacağı üzere Merkez atom C  atomunun değerlik elektron sayısı kadar oksijenle bağ yaptığı için CO2(Karbondioksit) Molekülü apolar.

CO2 oluşurken  (O=C=O)   C ve O farklı ametal olduğu için CO2 bileşiğini oluşturan bağ polardır.

Özetle CO2 apolar mı polar mı? sorusunun cevabı CO2(Karbondioksit) apolar bir moleküldür.

Molekülde polarlık apolarlık  detaylı konu anlatımı için tıklayınız.

Diğer Molekülde polarlık apolarlık örnekleri için tıklayınız.

Eğer sorumuz NH3 molekülü polar mı apolar mı? ise sorunun cevabı farklı, NH3 ün yapısındaki bağlar polar mı apolar mı? ise cevap farklıdır.

Şimdi her iki sorunun cevabına birlikte bakalım. İlk önce molekülün polarlığı apolarlığı ile bağın polarlığı apolarlığı arasındaki farkı kavrayalım.

Bağın polarlık apolarlığı

NH3 ün yapısındaki Bağın polarlığı apolarlığından Polar kovalent bağ veya Apolar kovalent bağ anlaşılır. Şimdi bunları açıklayalım;

Polar kovalent bağ: Farklı iki ametal atomu arasında elektronların ortaklaşa kullanılması ile oluşan kimyasal bağa denir.

Örnek;  H2O  H2S   N2O   NH3  HF   HBr vb

Apolar kovalent bağ:   Aynı iki ametal atomları arasında elektronların ortaklaşa kullanılması ile oluşan kimyasal bağdır.

Örnek;  O2, F2, Cl2, Br2, N2  vb.

Molekülün polarlık apolarlığı

NH3 Molekülünün polarlığı apolarlığını nasıl anlayacağız şimdi buna değinelim.

Öncelikle molekülün tanımını verelim.

Molekül: Aynı (Element molekülü N2 vs) yada farklı(H2O bileşik molekülü)  iki veya daha fazla ametal atomunun bir araya gelmesi ile molekül oluşur.

• N2  element molekülü
• O2 element molekülü
• H2O bileşik molekülü
• NH3 bileşik molekülü
• CO2 bileşik molekülü

Merkez Atom : Bir molekülde genelde sayıca daha az ve diğer atomların bağlandığı atomdur.

CH4  sayıca az olan C merkez atomdur.  CO2 Sayıca az olan C merkez atom.  NH3(Amonyak) sayıca az olan N merkez atom.

Eğer Merkez atom değerlik elektron sayısı kadar aynı atomla  bağ yapmış ise molekül apolardır.

Şimdi NH3 ü inceleyelim;

7N: 1s2  /2s2  2p3  Karbon değerlik elektron sayısını 8 e tamamlayan sayı kadar bağ yapar yani 3 bağ yapar.

1H: 1s¹ Hidrojen  değerlik elektron sayısını 2 ye(Helyuma benzemek için) tamamlayan sayı kadar bağ yapar yani 1 bağ yapar.

NH3 de merkez atom N dir. 3 bağ yapıyor. Hidrojende 1 bağ yapıyor 3 tane hidrojen var hidrijenler toplamda 3 bağ yapar.

NH3 ün lewis yapısını yazarkan N atomu etrafına değerlik elektron sayısı(5 elektron) kadar nokta konur. Bu 5 elektronun 3 tanesi H ile bağ yaparken 2 elektron bağ yapımına katılmaz. Merkez atom (N) üzerinde  ortaklaşa kullanılmamış elektron kaldığı için molekül polardır. NH3 molekülü polardır.

Yukarıdaki gösterimden de anlaşılacağı üzere Merkez atom N  atomunun değerlik elektron sayısından daha az Hidrojenle  bağ yaptığı için NH3(Amonyak) Molekülü polar dır.

NH3 oluşurken  (N – H)   N ve H farklı ametal olduğu için NH3 bileşiğini oluşturan bağ polardır.

Molekülde polarlık apolarlık  detaylı konu anlatımı için tıklayınız.

Diğer Molekülde polarlık apolarlık örnekleri için tıklayınız.

Başlığımızdan da anlaşılacağı üzere sizlere Sabit Oranlar Kanunu Soruları ve Çözümleri ile ilgili bilgiler sunuyoruz. Sorularda sabit oran başka bir ifadeyle kütlece birleşme oranı şeklinde de karşımıza çıkabilir. Sabit oranlar kanunu hesaplama ile ilgili eksiğiniz varsa konu anlatımımızı inceleyebilirsiniz. 

Çözümleri incelemeden önce  Sabit oranlar Kanunu Sorularını pdf  olarak indirip çözebilirsiniz.

Kimyasal hesaplamalar konusunda çokça faydalanacağımız konulardan biriside kimyanın temel kanunları dır.

Kimyanın temel kanunları;

1. Kütlenin korunumu kanunu

2. Sabit oranlar kanunu

3. Katlı oranlar kanunu

1.

Al2O3 bileşiğinin sabit oranı(mAl/mO) aşağıdakilerden hangisidir? (Al:27 O:16)

A) 2/3     B) 3/2        C) 9/8      D) 8/9     E) 27/16

Çözüm;

Sabit oran; bileşiği oluşturan elementlerin sayısı ve atom kütlesi çarpılıp oranlanarak bulunur.

Bu bilgiye göre;

mAl/mO = 2.Al/3.O = 2.27/3.16 = 9/8       Cevap C dir.

2.

X2Y3 bileşiğinin sabit oranı mX/mY =9/16 olduğuna göre bileşikteki  Y elementinin atom kütlesi aşağıdakilerden hangisidir? (X:27 )

A)8       B) 16        C) 24        D) 32      E) 64

Çözüm;

mX/mY = 2.X/3.Y = 9/16

=  2.27/3.Y =9/16

=32 çıkar.

Cevap D

4.

X2Y3  bileşiğinde kütlece %40 Y elementi bulunduğuna göre bileşiğin sabit oranı mX/mY  aşağıdakilerden hangisidir?

A)2/3       B)3/2           C)4/3         D)5/2      E) 6/7

Çözüm;

Soruda herhangi bir elementin kütlece yüzdesi verilmişse kütlece yüzdeler oranlanarak sabit oran bulunur.

Bileşiğin tamamı %100 dür. Soruda verilen yüzde %100 den çıkarılınca diğer elementin kütlece yüzdesi bulunur.

Soruda %40 Y verilmiş. Ohalde bileşikte  100-40 = %60 X vardır.

mX/mY= 60/40 = 3/2  çıkar. Cevap  B dir.

5.

XYn bileşiğinde kütlece %60 Y elementi bulunmaktadır. Bileşikteki n değeri aşağıdakilerden hangisidir?(X:32 Y :16)

A) 3      B) 4          C) 5         D) 6      E) 7

Çözüm;

Öncelikle bileşiğin sabit oranını bulalım.

mX/mY = 40/60 = 2/3 çıkar.

mX/mY = X/n.Y = 2/3

Atom kütlelerini yerine yazalım.

32/n.16  = 2/3

n= 3 çıkar.  Cevap Adır.

6.

X2Y3 bileşiğini oluşturan elementlerin atom kütleleri oranı X/Y = 7/8  dir. Buna göre bileşiği oluşturan elementlerin kütlece birleşme oranı ağşağıdakilerden hangisidir?

A) 2/3     B) 7/8        C) 12/7      D) 7/12     E) 27/16

Çözüm;

Burada dikkat edilmesi gereken soruda bize atom kütleleri oranı verilmiş. Atom kütleleri oranını atom kütlesi gibi alabiliriz.

Atom kütlesi belli ise bileşik formülündeki sayılar ile atom kütlesi oranlarını carpıp oranlarsak kütlece birleşme oranını buluruz.

mX/mY = 2.X/3.Y = 2.7/3.8= 7/12 çıkar. Cevap  D dir.

7.

XY2 bileşiğinin kütlece birleşme oranı mX /mY =3/8 dir. Buna göre 66 gram XY2 birleşiğinin oluşması için kaç gram X ve Y gereklidir?

Çözüm;

18 gram X     48 gram Y gereklidir.

8.

X3Y2 bileşiğinin kütlece birleşme oranı 3’ tür. Buna göre XY3 bileşiğinin kütlece birleşme oranı kaçtır?

A) 2/3     B) 7/8        C) 12/7      D) 7/12     E) 27/16

Çözüm;

X3Y2 bileşiğinin kütlece birleşme oranı mX/mY = 3m/m  ise

3X= 3m—- >X= m dir

2Y = m —–>Y =m/2 dir.

Yukarıda bulduğumuz atom kütlelerini XY3 bileşiğinin sabit oranını bulmak için kullanırız.

XY3 için;

mX/mY= X/3Y = m/3.m/2 = 2/3 çıkar.

Sabit oranlar kanunu ilgili daha fazla soru ve çözümleri için tıklayınız.

9.

CaC2 bileşiğinde elementlerin kütlece birleşme oranı mCa/mC kaçtır? (Ca:40g/mol, C: 12 g/mol)

A) 3/5    B) 5/3       C) 10/3      D) 3/10     E) 2/5

Çözüm;

Kütlece birleşme oranı(Sabit oran); bileşiği oluşturan elementlerin sayısı ve atom kütlesi çarpılıp oranlanarak bulunur.

Bu bilgiye göre;

mCa/mC =  Ca/2.C = 40/2.12 = 5/3 çıkar.

Cevap B

10.

Eşit kütlelerde alınan Ca ve O elementlerinin tam verimli tepkimesi sonucu CaO bileşiği oluşuyor. Hangi elementten % kaç artar?(Ca:40gr/mol O:16gr/mol)

A) %60 O  B) %60 Ca    C) %40 O   D) %40 Ca  E) %80 O

Çözüm;

Bu tür sorularda öncelikle sabit oran bulunur ve Sabit oran değeri büyük olandan eşit kütlede alınır. Daha sonra Artan madde bulunur.

mCa/mO= 40/16 = 5/2 çıkar.

5          5

Ca   +   O  ——> CaO

5           2

2 gram O dan artar.

5 gram O nun                  2 gramı artarsa

100 gram O nun              x gramı artar

_________________________

x=%60 O artar.

Sabit Oranlar Kanunu Soruları ve Çözümleri  konusu ile ilgili sorularınızı aşağıdaki yorum bölümüne yazarak bize ulaştırabilirsiniz.

Kütlenin Korunumu Kanunu Soruları ve Çözümleri

 

Sayısal dersler de başarılı olmanın yollarından bir tanesi de soruları ve çözümlerini incelemektir.
Buna istinaden  hazırlamış olduğumuz Kütlenin Korunumu Kanunu Soruları ve Çözümleri  ni inceleyebilirsiniz.

Kimyasal hesaplamalar konusunda çokça faydalanacağımız konulardan biriside kimyanın temel kanunları dır.

Kimyanın temel kanunları;

1. Kütlenin korunumu kanunu

2. Sabit oranlar kanunu

3. Katlı oranlar kanunu

1.

10 gram A  ve  15 gram B maddesi reaksiyona girerek C maddesini oluşturuyor. Kapta artan madde olmadığına göre reaksiyon sonucunda kaç gram C maddesi oluşur?

A)10    B)15     C)20            D)25       E) 30

Çözüm;

Kütlenin Korunumu Kanunu = Reaksiyonlara giren maddelerin kütleleri toplamı reaksiyon sonucu oluşan maddelerin kütleleri toplamına eşittir.

Kimyasal denklemlerde  ———-> işaretinin sol tarafında girenler, sağ tarafında ise ürünler bulunmaktadır.

A    +      B  ——->   C

10            15                  ?

mA + mB= mC  olmalı

10+15 = mC

mC= 25 gram C oluşur.   Cevap D dir.

2.

15,8  gram A  ve  22,2 gram B maddesi reaksiyona girerek C maddesini oluşturuyor. Kapta artan madde olmadığına göre reaksiyon sonucunda kaç gram C maddesi oluşur?

A)15,8    B) 31,6     C)38            D)44,4       E)50

Çözüm;

Soruyu okuduğumuz da kimyasal denklemi yazabiliyor olmamız gerekli. Kimyasal denklem yazılınca artık soruda verilen miktarları ilgili maddelerin altına yazıp Girenlerin kütleleri toplamını  ürünlerin kütleleri toplamına eşitlemek gerekir.

A          +       B  ——->   C

15,8              22,2                  ?

mA + mB= mC  olmalı

15,8   +   22,2 =mC

mC= 38 gram   Cevap C

3.

20 gram A ve 36 gram artansız olarak reaksiyona girdiğinde 12 gram C ve bir miktar D maddesini oluşturuyor. Buna göre oluşan D maddesinin kütlesi kaç gramdır?

A)15    B) 30     C)34            D)44       E)56

Çözüm;

Soruda reaksiyona girenleri ve ürünleri belirtmiş. O halde kimyasal denklemi yazabiliriz.

A          +       B  ——->   C            +          D

20                 36                  12                     ?

mA + mB= mC  + mD olmalı

20 +36  = 12  +  mD

mD= 44   Cevap  D dir.

4.

A    +      B  ——->   C    +      D   reaksiyonuna göre 30 gram A maddesi ile yeteri kadar B maddesi reaksiyona girerek 80 gram ürün oluşmaktadır. Buna göre reaksiyona giren  B maddesi kaç gramdır?

A)15    B) 30     C)38            D)44       E)50

Çözüm;

Soruda C ve D nin kütlesi verilmemiş ikisinin toplamı verilmiş. O halde  A ve B nin kütleleri toplamı 80 gram olmalı

A          +       B  ——->   C            +          D

20                 36                ——–80gr——-

mA + mB= 80

30 + mB= 80

mB= 50 gram çıkar.  Cevap E

5.

A    +      B  ——->   C    +      D    reaksiyonuna göre   50 gram A maddesinin tamamı 40 gram B ile reaksiyona girdiği zaman 20 gram D maddesi oluşmaktadır. Tepkimenin gerçekleştiği kapta artan madde yoksa kaç gram C oluşur.

A) 70  B) 60     C) 50            D)40        E)30

Çözüm;

A          +       B  ——->   C            +          D

50                40                  ?                        20

mA + mB= mC  + mD olmalı

50 + 40  = mC + 20

mC= 70 cevap A

6.

Z——->   X     +      Y  reaksiyonuna göre  85 gram Z maddesi ayrışarak 15 gram X maddesi ve bir miktarda Y maddesi oluşmaktadır. Kapta artan madde olmadığına göre oluşan Y maddesinin kütlesi kaç gramdır?

A) 50  B) 60     C) 70            D)80        E)90

Çözüm;

mZ= mX  +  mY

85= 15 + mY

mY= 70 gram Cevap C dir.

7.

Z——->   X     +      Y  reaksiyonuna göre 100 gram Z maddesinin yarısı ayrışarak 20 gram X maddesi ve bir miktarda Y maddesi oluşmaktadır. Buna göre oluşan Y maddesinin kütlesi kaç gramdır?

A) 30  B) 40     C) 50            D)60        E)70

Çözüm;

Soruda Z maddesinin yarısının ayrıştığı belirtilmiş. O halde 100 gr Z maddesinin 50 gramı ayrışmıştır. Başka bir ifadeyle 50 gram Z tepkimeye girmiştir.

mZ= mX  +  mY

50= 20 + mY

mY = 30 gram.  Cevap A

Eğer soruda artan madde ile oluşan Y nin kütlesi toplamı nedir deseydi

Z nin yarısı reaksiyona girdiği için 50 gramı reaksiyona girmeden kalmıştır.  50 +30 = 80 gram olurdu.

8.

Z   ——->   X     +      Y  reaksiyonuna göre Z maddesinin yarısı ayrışarak 20 gram X maddesi ve bir miktarda 50 gram Y maddesi oluşmaktadır. Buna göre reaksiyon için alınan Z maddesinin kütlesi kaç gramdır?

A) 30        B) 60        C) 120            D)140         E)150

Çözüm;

Soruda Z maddesinin yarısının ayrıştığı belirtilmiş. O halde Z maddesinden başlangıçta a gram olsun. Bunun yarısı yani a/2 gram reaksiyona girmiştir.

mZ= mX  +  mY

a/2= 20 + 50

a=140 gram Z maddesi vardır. Cevap D

9.

2 gram A  elementi ile 5 gram B elementi reaksiyona girerek AB bileşiği oluşmaktadır. 10 gram B elementi ile kaç  gram A elementi reaksiyona girer?

A)5         B) 4           C)3            D)2           E)1

Çözüm;

Soruda verilen miktarların KAT ına bakılır.  Butun rakamlar aynı KAT ile çarıpılıp sonuca ulaşılır.

A            +                B  ———->   AB

2                                5                         7

?                                10(5*2KAT)

2*2KAT                                              7*2KAT

4 gram A gereklidir.     14 gram AB oluşur

Cevap B dir.

Ve ya doğru orantı yoluyla bulunur. II. yol

2 gram A  ile        5 gram B reaksiyona girerse

x gram A ile         10 gram B reaksiyona girer

___________________________

x= 4 gram A girer.

10.

2 gram A  elementi ile 7 gram B elementi reaksiyona girerek A2B bileşiği oluşmaktadır. 10 gram A elementi ile kaç  gram A2B bileşiği oluşur?

A)25         B)35          C) 45           D) 55        E) 65

Çözüm;

A            +                B  ———->   A2B

2                               7                         9(Kütlenin korunumundan (2+7))

10(2*5KAT)            ?                        ?

10(2*5KAT)         7*5KAT                9*5KAT

45 gram A2B bileşiği oluşur.  Cevap C

II. yol

2 gram A ile           9 gram A2B oluşursa

10 gram A ile              x

_______________

x=45 gram A2B bileşiği oluşur.

Kuvvetli asit ve bazlar suda tamamen iyonlaştıklarından çözeltinin derişiminden H⁺ ve OH^– iyonlarının derişimi iyonlaşma denklemi yardımıyla bulunabilir. Kuvvetli Asit ve Bazlarda pH-pOH hesaplamada aşağıdaki formülleri kullanacağız.

Kuvvetli Asitler

Kuvvetli asitler suda çözündüklerinde tamamen iyonlaşarak ortama H⁺ iyonları verirler. Kuvvetli asitlere örnek verecek olursak; HCl, HBr, HI, HNO₃, HClO₄ ve H₂SO₄

Kuvvetli Asitlerin iyonlaşma denklemi

HCl_(aq)  ⇌ H⁺_(aq)        +         Cl^–_(aq)

H₂SO₄_(aq)  ⇌ 2H⁺_(aq)        +         SO₄^-2_(aq)

pH Hesabı

pH değeri ise aşağıdaki formülle hesaplanır.

pH = -log[H⁺]

Kısaca soruda kuvvetli asit varsa pH  hesaplanır.

Örnek; 0,001 M HCl çözeltisinin pH  değerini hesaplayınız.

Çözüm;

Soruya baktığımızda verilen madde kuvvetli asit olan HCl nin iyonlaşma denklemini yazarak H⁺ nın molar derişimini buluruz.H⁺ nın  molar derişimini bulduktan sonra pH değerini pH = -log[H⁺] eşitliğinden buluruz.

HCl_(aq)  ⇌ H⁺_(aq)        +         Cl^–_(aq)

10^-3M        10^-3M                     10^-3M

pH = -log[H⁺]

pH=-log[10^-3]

pH=3 çıkar

Kuvvetli Bazlar

Kuvvetli bazlar suda çözündüklerinde tamamen iyonlaşarak ortama OH^– iyonları verirler. Kuvvetli bazlara örnek verecek olursak; NaOH,  KOH, Ca(OH)₂, Ba(OH)₂, LiOH

Kuvvetli Bazların iyonlaşma denklemi

NaOH_(aq)  ⇌ Na⁺_(aq)        +         OH^–_(aq)

Ca(OH)₂_(aq)  ⇌ Ca⁺²_(aq)        +         2OH^–_(aq)

pOH Hesabı

pOH değeri ise aşağıdaki formülle hesaplanır.

pOH = -log[OH⁻]

Kısaca soruda kuvvetli baz varsa pOH  hesaplanır.

pH ve pOH arasındaki ilişki:

pH + pOH = 14

Örnek;  0,0005M Ca(OH)2 çözeltisinin pOH değerini hesaplayınız.

Çözüm;

Soruya baktığımızda verilen madde kuvvetli baz olan Ca(OH)2 nin iyonlaşma denklemini yazarak OH^– nin molar derişimini buluruz.OH^– nin  molar derişimini bulduktan sonra pOH değerini pOH = -log[OH^–] eşitliğinden buluruz.

Ca(OH)2_(aq)  ⇌ Ca⁺²_(aq)        +         2OH^–_(aq)

XMolar                XM                             2XM

5.10^-4M             5.10^-4M                     2*5.10^-4M =10^-3M

pOH = -log[OH⁻]

pOH = -log[10^-3]

pOH= 3  çıkar.

pH + pOH = 14 olduğunu biliyoruz. Bu çözeltinin pH ı;

pH + pOH = 14

pH+3= 14

pH=11 çıkar

Kuvvetli Asit ve Bazlarda pH-pOH  Soruları ve Çözümleri

1. pH değeri 3 olan 4 litrelik çözeltideki H⁺ iyonunun mol sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

A) 0.004 B) 0.024 C) 0.048    D) 0.1    E) 0.02

Çözüm;

pH = -log[H⁺] formülünden yola çıkarak, [H⁺] değerini buluruz. Daha sonra M=n/V formülünde bulduğumuz ve soruda verilen hacmi yerine koyarak cavaba ulaşırız.

pH = -log[H⁺]

3 = -log[H⁺]

10^-3 = [H⁺]

Yani, [H⁺] = 0.001 mol/L çıkar.

Soruda hacim 4L verilmiş. H+ nin derişimini 0,001 mol/L bulmuştuk.

M=n/V

10^-3 = n/4

n= 4.10^-3  mol çıkar.

n=0,004 mol çıkar. Cevap A

2. pOH değeri 11 olan 2 litrelik çözeltideki H⁺ iyonunun mol sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

 A) 0.02 B) 0.04 C) 0.1    D) 0.002  E) 0.08

Çözüm;

Soruda;

pOH = 11

Çözeltinin hacmi = 2 L olarak verilmiş. Çözeltideki H⁺ iyonunun mol sayısı  isteniyor.

pH + pOH = 14 eşitliğinden pH değerini buluruz.
pH + 11= 14
pH=3 çıkar.

pH = -log[H⁺]

3 = -log[H⁺]

[H⁺]= 10^-3    molar çıkar.

Soruda hacim 2L verilmiş. H+ nin derişimini 0,001 mol/L bulmuştuk. Molarite formulunu kullanarak mol sayısını hesaplarız.

M=n/V

10^-3   =n/2

n=2.10^-3    = 0,002 çıkar. Cevap D

3. 

0.005 M H₂SO₄ sulu çözeltisinin pH değeri aşağıdakilerden hangisidir?
 

A) 2     B) 3      C) 4       D) 1        E) 5

Çözüm;

H2SO4 ün iyonlaşma denklemini yazarız. Çözeitinin derişiminden H⁺ iyonunun derişimini buluruz.

H₂SO₄_(aq)  ⇌ 2H⁺_(aq)        +         SO₄^-2_(aq)

5.10^-3                 2*5.10^-3   =10^-2 M

[H⁺]=10^-2 M çıkar.

pH = -log[H⁺]

pH = -log10^-2

pH=2 çıkar. Cevap A

4.

10⁻⁴ M HCl çözeltisinin pOH değeri aşağıdakilerden hangisidir?

A) 7 B) 6 C) 8    D) 9   E) 10

Çözüm;

HCl’nın iyonlaşma denklemi yazılır.

HCl_(aq)  ⇌ H⁺_(aq)        +         Cl^–_(aq)

İyonlaşma denkleminden HCl ve H⁺  nın katsayıları eşit olduğu için H⁺  nın derişimi = HCl nin derişiminedir.

[H⁺]=10⁻⁴

pH = -log[H⁺]

pH= -log[10⁻⁴]

pH= 4 çıkar.

pH + pOH = 14  özellik

4 + pOH = 14

pOH=10 çıkar. Cevap E

5.

10^-10 M NaOH sulu çözeltisinin pH değeri aşağıdakilerden hangisidir?

A) 1      B) 2         C) 4      D) 10       E) 14

Çözüm;

NaOH baz olduğu için öncelikle pOH  değerini buluruz. Burada pratik olarak bakarsak OH sayısı bir tane dolaysıyla NaOH ın derişimi OH- nin derişimi bir birine eşittir.

[OH⁻]= 10^-10

pOH = -log[OH⁻]

pOH = -log[10^-10]

pOH=10 dur.

pH + pOH = 14  özellik

pH + 10 = 14

pH=4çıkar. Cevap C

6.

pOH değeri 10 olan 1 litrelik çözeltideki H⁺ iyonunun mol sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

 A) 0.01 B) 0.02 C) 0.03  D) 0.004 E) 0.0001

Çözüm;

pH + pOH = 14  özellik

pH + 10 = 14

pH=4 çıkar.

pH = -log[H⁺]  –>[H⁺]= 10^-pH

[H⁺]= 10^-pH

[H⁺]=10^-4

M=n/V

10^-4 = n/1

n=10^-4 mol çıkar. Cevap E