kimyali.com
Kimya Konu anlatımı | Kimya Soruları ve Çözümleri
RSS
  • Home
  • Konu Anlatımı
  • Soru Bankası

Eyl 16 2025

Aktiflik Soruları ve Cevapları

 

 

Aşağıda Aktiflik Soruları ve Cevapları nı inceliyor olacağız. Kısaca aktiflikten bahsedecek olursak; Metallerin elektron verme, ametallerin elektron alma isteklerine aktiflik denir. Elektron alış-verişi ile gerçekleşen reaksiyonlara redoks reaksiyonları denir.

Bir redoks reaksiyonunun kendiliğinden gerçekleşebilmesi  için, yükseltgenen elementin elektron  verebilme kabiliyetinin (aktifliğinin) indirgenen elementten fazla olması gerekir.

1.

X+2   +    Yo     ——–>   Xo   +   Y+2

Xo      +   Z+2  ——–>   X+2  +   Zo

 Tepkime denklemleri yukarıdaki gibi olan X, Y, Z elementlerinin aktifliklerini büyükten küçüğe sıralayınız.

Çözüm;

1. İlk tepkime:

X+2   +    Yo     ——–>   Xo   +   Y+2

Bu tepkimede Y, X+2  ‘yi indirgeyerek X0  haline gelir. Bu durum, Y’nin X’ten daha aktif olduğunu gösterir. Y’nin daha aktif olduğunu ve X’in ise Y’ye göre daha az aktif olduğunu anlıyoruz. Aktiflik sıralaması Y>X

 

2. İkinci tepkime:

Xo      +   Z+2  ——–>   X+2  +   Zo

Burada X, Z+2‘yi indirgeyerek Z0 haline getirir. Bu durumda X’in Z’den daha aktif olduğunu anlıyoruz. Aktiflik sıralaması X>Z

 

Bu bilgiler ışığında, aktiflik sıralamasını belirleyelim:

  • Y > X (ilk tepkimeden)
  • X > Z (ikinci tepkimeden)

Buna göre, elementlerin aktiflik sıralaması: Y > X > Z  dir.

 

2.

Aşağıdaki tepkimeler kendiliğinden gerçekleşmektedir.

X(k)  +  2H+ (aq) ——–>  X+2 (aq)   +  H2(g)

Y(k)  +  X+2 (aq)  ——–>  Y+2 (aq)   +  X(k)

Z(k)  +  Y+2 (aq)  ——–>  Z+2 (aq)   +  Y(k)

Buna göre X, Y, Z ve H elementlerinin elektron verme eğilimlerini büyükten küçüğe doğru sıralayınız.

 

Çözüm;

Verilen tepkimeleri inceleyerek X, Y, Z ve H elementlerinin elektron verme eğilimlerini sıralayalım:

İlk tepkime:
X(k)  +  2H+ (aq) ——–>  X+2 (aq)   +  H2(g)

Bu tepkimede X, H+ iyonlarını indirger ve kendisi +2 değerlik durumuna geçer. Bu durum, X’in H+’dan daha aktif olduğunu gösterir.  Aktiflik sıralaması X>H

İkinci tepkime:
Y(k)  +  X+2 (aq)  ——–>  Y+2 (aq)   +  X(k)

Burada Y, X+2 iyonunu indirger. Y’nin X’ten daha aktif olduğunu gösterir.Aktiflik sıralaması Y>X

Üçüncü tepkime:
Z(k)  +  Y+2 (aq)  ——–>  Z+2 (aq)   +  Y(k)

Burada Z, Y+2 iyonunu indirger. Z’nin Y’den daha aktif olduğunu gösterir.Aktiflik sıralaması Z>Y

Bu tepkimelere göre şu sonuçları elde ediyoruz:

X > H (ilk tepkimeden)
Y > X (ikinci tepkimeden)
Z > Y (üçüncü tepkimeden)

Buna göre, aktiflik sıralaması: Z > Y > X > H

 

3.

Aktiflik soruları ve cevapları

 

X, Y ve Z metallerinin elektron verme eğilimi X>Y>Z şeklindedir. Buna göre metal kaplardan hangisinde aşınma gözlenir?

 

Çözüm;

Aktiflik sorularını çözebilmek için “Aktif olan aşınır.”  bilgisini kodlamamız bu tür soruları çözümünde çok işimize yarayacaktır.

I. kabı inceleyeyecek olursak Kap X maddesinden yapılmış, içinde YNO3 çözeltisi var. X ve Y nin aktiflikleri soruda X>Y>Z olarak verilmiş. X>Y olduğu için bu kapta aşınma olur.

II. kabı inceleyeyecek olursak Kap Y maddesinden yapılmış, içinde ZNO3 çözeltisi var. Y ve Z nin aktiflikleri soruda X>Y>Z olarak verilmiş. Kabı oluşturan Y maddesi, Çözeltideki Z den daha aktif olduğu için(Y>Z) aşınma gerçekleşir.

I. kabı inceleyeyecek olursak Kap Z maddesinden yapılmış, içinde XNO3 çözeltisi var. Z ve X nin aktiflikleri soruda X>Y>Z olarak verilmiş.  Aktifliklerin karşılaştıtılmasındanda alaşılacağı uzere X>Z.  Dolayısıyla bu kapta aşınma gerçekleşmez.

 

4.

 

Aktiflik sorusu ve çözümü

X,Y,Z metallerinin aktiflik sırası  X>Y>Z şeklindedir. Bu metallerden yapılmış olan kaplardan hangilerinde bir süre sonra aşınma gözlenir?

Çözüm;

“Aktif olan aşınır” diyoruz ve kap ve çözeltideki elementin aktifliğini karşılaştırarak soruyu çözüyoruz.

I. kap

Kap Z maddesinden yapılmış,   çözeltide Y var. Soruda aktiflikler X>Y>Z şeklinde verilmiş. Çözeltideki madde Y, kabın yapısındaki madde Z den aktif olduğu için I. kapta aşınma olmaz.

II. kap

Kap X maddesinden yapılmış,   çözeltide Z var. Soruda aktiflikler X>Y>Z şeklinde verilmiş. Çözeltideki madde Z, kabın yapısındaki madde X den pasif  olduğu için II. kapta aşınma olur.

III. kap

Kap Y maddesinden yapılmış,   çözeltide Z var. Soruda aktiflikler X>Y>Z şeklinde verilmiş. Çözeltideki madde Z, kabın yapısındaki madde Y den pasif  olduğu için III. kapta aşınma olur.

 

 

By kimyali • Kimya, Soru Bankası 0

Eyl 15 2025

Yenileniyoruz

 

Web sayfamızda arayıpta ulaşamadınız içeriklere tıklayarak ulaşabilirsiniz.

By kimyali • Uncategorized 0

Eyl 15 2025

Polar ve Apolar Molekül Örnekleri

Polar ve apolar molekül örnekleri

Polar ve apolar molekül örnekleri incelediğiniz zaman kafanızdaki tüm soru işaretleri ortadan kalkacaktır. Moleküllerde Polarlık  ve apolarlık  denilince bileşiğin tamamı aklımıza gelmeli.

H2S bağ türü polar mı apolar mı?
H2S bileşiğindeki bağlar Polardır.

Polar  kovalent bağ, Apolar kovalent bağ denilince bileşiği oluşturan elementler arasında oluşan bağ aklımıza gelmelidir.

H2S molekülü polar mı apolar mı?
H2S polar molekül örneği

 

 

Konu hakkında daha detaylı bilgi istiyorsanız Polar apolar molekül konu anlatımını inceleyebilirsiniz.

NH3 molekülü polar mı apolar mı?
NH3 molekül polar, bağ polar

 

PCl3 molekülü polar mı apolar mı?
PCl3 molekül polar, bağ polar.

 

 

CH4 molekülü polar mı apolar mı?
CH4 molekül Apolar, bağ polar.

 

CO2 Polar mıdır Apolar mıdır?
CO2 molekül Apolar, Bağlar polar.

 

O2 molekülü polar mı apolar mı?
O2 molekül apolar, bağ apolar

 

Kısaca; Bir bileşikte az olan atom merkez atomdur.Yukarıda da görüldüğü üzere  Eğer lewis nokta yapısında merkez atom üzerinde bağ yapımında kullanılmamış elektron çifti varsa  molekül polar, Eğer merkez atom üzerindeki tüm elektronlar aynı elementle bağ yapımında kullanılmışsa molekül Apolardır.

 

Polar apolar moleküller ile ilgili sorularınız için tıklayınız.

By kimyali • Kimya, Konu Anlatımı 0

Eyl 15 2025

Yükseltgenme Basamakları

 

 

Yükseltgenme basamağı; Bir atomun sahip olduğu elektron yükü olarak tanımlanabilir. Örnek; Na+1  O-2 . Yükseltgenme basamakları Redoks tepkimelerin denkleştirilmesinde işimize çok yarayacaktır.


Yükseltgenme basamaklarını bulmak için dikkat edilmesi gereken hususlar:

Bir bileşikte ki Atomun yükseltgenme BASAMAĞI bulurken şunlar YAPILIR;

1)  1A grubunun 1A yükseltgenme BASAMAĞI +1,

2) 2A grubunun yükseltgenme BASAMAĞI +2,

3) 3A grubunun yükseltgenme BASAMAĞI +3 tür.

4) Oksijen bileşiklerinde -2, peroksitlerde -1 (O2-2) de, ametallerle yaptığı bileşiklerde +2 değerlik ALIR OF2.

5) Hidrojen metallerle yaptıgı bileşiklerde -1 (NaH, MgH2 ….)

A metallerle yaptıgı bileşiklerde aldığı değerlik +1 dir. (H2O, NH3, CH4 ..)

6) Bileşikteki atomların yükseltgenme Basamakları toplamı 0 dır.

7) Kökteki atomların yükseltgenme Basamakları toplamı kökün yüküne eşittir.

Yükseltgenme Basamakları hesaplama;

1 -) NaNO3 bileşiğinde N’un yükseltgenme basamağını bulalım.

Na = 1A GRUBU elementidir. Dolayısıyla +1 değerlik alır.
O = -2 değerlik ALIR
N = x olsun
NaNO3
1 + x + (-2.3) = 0 (Bileşikteki atomların yükseltgenme Basamakları toplamı 0 dır.)

x = 5 Olur.

 

Yükseltgenme basamakları

 

3 -) MgCr2O7 bileşiğinde Cr’un değerliğini bulalım.

Mg = 2A GRUBU Yani +2 değerlik
O = -2 değerlik
Cr = x olsun

+2 +2 X + (-2,7) = 0

x = 6 Olur.

4 -) H2SO4 bileşiğinde S’ün değerliğini bulalım.

H = 1 değerlik
S = x olsun
O = -2 değerlik

+ (1,2) + x + (-2,4) = 0

x = 6 Olur.

5) XO4 ^ -2 iyonunda (Kökünde) X’in değerliğini bulalım.

XO4^-2 kök(Yüklü atom grubu) olduğu için;  Kökteki atomların yükseltgenme Basamakları toplamı kökün yüküne eşittir.

X =?

O = -2

x + (4.-2) = -2

x = +6 Çıkar

6 -) HNO3 bileşiğinde N’un değerliğini bulalım

H =+ 1 değerlik (Hidrojen genelde ametallerle yaptığı bileşiklerde +1 değerlik alır.)
N = x olsun
O = -2 değerlik

+1 + x + 3.(-2)=0

x = +5 Çıkar

7-)

Na(Cl)O4,  K2(Cr2)O7,  H(Cl)O4,  Mg(S)O4,   NA2(C)O3,   K3(P)O4,  Ca(C)O3,   (Cr2)O7^-2

Yukarıdaki bileşiklerde parantez içindeki elementlerin yükseltgenme basamaklarını bulunuz.(Na:11 K:19 Mg:12 Ca:20)

Çözüm;

Na(Cl)O4

11Na: )2)8)1   ——-> Na = 1A GRUBU elementidir. Dolayısıyla +1 değerlik alır.

Cl=x

O=-2

Na(Cl)O4

+1+x+4.(-2)= 0 (Bileşikteki atomların yükseltgenme Basamakları toplamı 0 dır.)

x=+7

K2(Cr)O7

19K:  )2 )8 )8 )1 ——-> K = 1A GRUBU elementidir. Dolayısıyla +1 değerlik alır.

Cr=x

O=-2

K2(Cr2)O7

2.(+1)+2.x+7.(-2)=0 (Bileşikteki atomların yükseltgenme Basamakları toplamı 0 Dir.)

x=+6

H(Cl)O4

H=+1

Cl=x

O=-2

H(Cl)O4

+1+x+4.(-2)=0 (Bileşikteki atomların yükseltgenme Basamakları toplamı 0 dır.)

x=+7

Mg(S)O4

Mg=+2 (Mg 2A GRUBU elementidir. Dolayısıyla +2 değerlik alır. )

S=x

O:-2

Mg(S)O4

+2+x+4.(-2) = 0  (Bileşikteki atomların yükseltgenme Basamakları toplamı 0 dır.)

x=+6

Na2CO3  (Na 1A GRUBU elementidir. Dolayısıyla +1 değerlik alır. )

Na=+1

C=x

O=-2

NA2(C)O3

2.(+1)+x+3.(-2)=0   (Bileşikteki atomların yükseltgenme Basamakları toplamı 0 dır.)

x=+4

K3PO4 (K 1A GRUBU elementidir. Dolayısıyla +1 değerlik alır. )

K=+1

P=x

O=-2

K3(P)O4

3.(+1)+x+4.(-2)=0 (Bileşikteki atomların yükseltgenme Basamakları toplamı 0 dır.)

X=+5

Ca(C)O3 (Ca 2A GRUBU elementidir. Dolayısıyla +3 değerlik alır. )

Ca=+2

C=x

O=-2

Ca(C)O3

+2 + x + 3.(-2)=0 (Bileşikteki atomların yükseltgenme Basamakları toplamı 0 dır.)

x=+4

(Cr2)O7^-2

Cr=x

O=-2

(Cr2)O7^-2

2.x+7.(-2) = -2 Kökteki atomların yükseltgenme Basamakları toplamı kökün yüküne eşittir.

x= +6

Maksimum yükseltgenme basamağı

 

Not: Bir element maksimum yükseltgenme basamağına kadar yanar.

Örnek;  S: 6A grubunda bileşiklerinde  +6 ile -2 arasındaki bütün değerliği alır. Yani ya son yörüngede bulunan elektronların hepsini vererek(+6) kendinden önceki soygaza benzer  yada 2 elektron alarak(-2) kendinden sonraki soygaza benzemeye çalışır.

S   +  O2  —->SO       S yükseltgenme basamağı :+2—Reaksiyon gerçekleşir

SO    + 1/2 —–>SO2      S yükseltgenme basamağı :+4—Reaksiyon gerçekleşir

SO2    + 1/2O2 —–>SO3       S yükseltgenme basamağı :+6—Reaksiyon gerçekleşir

SO3    + 1/2O2  —–> Reaksiyon gerçekleşmez. Çünkü SO3 teki S  maksimum değerliği olan +6 değerlik almış.

Soru:  “Bir elementin oksidinin yanabilmesi için oluşturduğu bileşikte en yüksek yükseltgenme basamağına ulaşmamış olması gerekir.”

Buna göre aşağıdaki bileşiklerden hangisi yanmaz?

(O: 6A  N: 5A C: 4A S: 6A)

A) N2O5       B) NO      C)SO2      D) CO      E) N2O3

Çözüm;

Soruyu çözebilmek için ametallerin yükseltgenme basamağını  bulup hangisi maksimum yükseltgenme basamağı değerini almışsa o ametalin oksiti yanmaz.

(O: 6A  N: 5A C: 4A S: 6A)  elementlerinin maksimum yükseltgenme basamaklarını yazalım.

(N: 5A–>+5   C: 4A–>+4   S: 6A –>+6)

A) N2O5—-> 2N+5.(-2) =0   ,  N= +5

B) NO—->  N+(-2) =0   ,  N= +2

C)SO2—-> S+2.(-2)=0 ,  S=+4   

D) CO —-> C+(-2)=0,    C=+2

E) N2O3—->2.N + 3.(-2)=0  ,   N= +3

Maksimum değerlik  A şıkkındaki oksittedir. Dolayısıyla yanmaz.


Web sayfamızdaki diğer konu anlatımlarını ve soru çözümlerini incelemek için tıklayınız.

Konu ile ilgili diğer örnekler için tıklayınız

 

By kimyali • Kimya, Konu Anlatımı 0

Eyl 15 2025

Molekülde Polarlık Apolarlık

Molekülde Polarlık Apolarlık; Çoğu zaman polar bağ ve apolar bağ ile karıştırılmıştır.

Öncelikle polar kovalent bağ ve apolar kovalent bağ nedir bunlardan bahsedelim sonra Molekülde Polarlık Apolarlık konusuna değinelim.

Polar kovalent bağ: Farklı iki ametal atomu arasında elektronların ortaklaşa kullanılması ile oluşan kimyasal bağa denir.

Örnek :   H-Cl,    H-Br,  H2O, NH3, BH3 vs

Apolar kovalent bağ: Aynı iki ametal atomları arasında elektronların ortaklaşa kullanılması ile oluşan kimyasal bağdır.

N2 , O2, Br2, F2, H2(H-H)  örnekler çoğaltılabilir.

Molekülde Polarlık Apolarlık

Merkez Atom : Bir molekülde genelde sayıca daha az ve diğer atomların bağlandığı atomdur.

CH4  sayıca az olan C merkez atomdur.  NH3 Sayıca az olan N merkez atom.

**Merkez atom değerlik elektron sayısı kadar aynı atomla  bağ yapmış ise molekül apolardır. 

CH4 ü  inceleyecek olursak.  6C : 1s2 / 2s2 2p2  değerlik elektron sayısı 4  ve  C   4 tane aynı atomla(H) bağ yapmış molekül apolardır.  Burada C-H arasındaki bağ polar iken CH4 molekülü apolardır.

BH3 inceleyecek olursak. 5B :1s2 / 2s2  2p1   Değerlik elektron sayısı 3  ve B  3 tane aynı atomla (H) bağ yapmış molekül apolardır.

**Molekül iç bağları yalnızca apolar kovalent bağ olan moleküller —->apolar moleküldür.

         N2 , O2, Br2, F2, H2    bu şekilde apolar kovalent bağlı bileşiklerin tamamının molekülüde apolardır.

Merkez atom değerlik elektron sayısından daha az bağ yapmış yada farklı atomlarla bağ yapmışsa molekül polardır.

 

Molekülde Polarlık Apolarlık Açıklamalı Örnekler

NH3 inceleyecek olursak. Merkez atom sayıca Az olan N atomudur. 7N : 1s2 / 2s2 2p3 değerlik elektron sayısı 5  ancak yaptığı bağ sayısı NH3 te de görüldüğü üzere 3 tane H bağlı. Merkez atom değerlik elektron sayısından daha az bağ yapmış olduğu için molekül polardır.

H2O inceleyecek olursak. Merkez atom sayıca Az olan O atomudur.  8 O :1s2 / 2s2 2p4  değerlik elektron sayısı 6  ancak yaptığı bağ sayısı H2O da da görüldüğü üzere O ya 2 tane H bağlı.Merkez atom değerlik elektron sayısından daha az bağ yapmış olduğu için molekül polardır.

CH3F   bileşiğini inceleyecek olursak.  6C : 1s2 / 2s2 2p2  değerlik elektron sayısı 4  ve  C   4 tane farklı atomlarla (H ve F ) bağ yapmış molekül polardır.

** 2 atomlu polar kovalent bağlı moleküller  polar moleküllerdir.

H-Cl,  H-Br, H-I vs

Bu konunun farklı anlatım metodları vardır. Hibritleşme konusunu bilmeyenler için kısaca bu şekilde özetleyebiliriz. Yine geometrik şekillerle de anlatımı mevcuttur.

 

Molekülde Polarlık Apolarlık ve Lewis Nokta Yapısı

Molekülde polarlık apolarlığı lewis nokta yapısı üzerinden örneklendirelim

Örnek; NH3  molekülünün polar mı yoksa apolar mı olduğunu inceleyelim.

7N : )2 )5

1H: )1

NH3 bileşiğinde sayıca az olan Element N atomu olduğu için merkez atom N dir.   Ametaller Son yörüngedeki elektron sayısını 8 e tamamlayan sayı kadar bağ yapar. Lewis yapısında son yörüngedeki elektronların elementin sembolünün etrafına yazıldığını biliyoruz.

N atomu lewis gösterimi
Azot lewis nokta yapisi

Azotun 5 elektronunun 3 bağ oluşumuna katılacaktır. 2 elektron bağ yapımına katılmayacaktır.

NH3 lewis gösterimi
NH3 lewis nokta yapısı

NH3 bileşiğinin lewis yapısından da anlaşılacağı üzere  merkez atom olan N üzerinde 2 elektron bağ oluşumuna katılmamıştır. Dolayısıyla NH3 bileşiği polar moleküldür.

 

Molekülde polarlık apolarlık konusunu özetlemek gerekirse;

  • Element molekülleri apolardır. (N2, H2, O2, Cl2, I2 …)
  • Yapısında sadece C ve H  elementleri bulunan bileşikler apolardır. (CH4, C2H6, C3H8…)
  • Yapısında  C ve H  elementlerinin yanında başka elementler  bulunduran  bileşikler polardır. (CH3Cl, C2H5OH …)
  • İki atomlu bileşiker polardır.(HF, HCl, HBr, HI…)
  • Merkez atomda bağ yapımına katılmayan elektron çifti bulunan moleküller polardır. (Lewis yapısından faydalanılır.)

 

 

Polar ve apolar molekül örnekleri için tıklayınız.

By kimyali • Kimya, Konu Anlatımı 0

Eyl 15 2025

CO2 Polar mıdır Apolar mıdır?

Eğer sorumuz CO2 molekülü polar mıdır apolar mıdır? ise sorunun cevabı farklı, CO2 nin yapısındaki bağlar polar mıdır apolar mıdır? ise cevap farklıdır.

Şimdi her iki sorunun cevabına birlikte bakalım. İlk önce molekülün polarlığı apolarlığı ile bağın polarlığı apolarlığı arasındaki farkı kavrayalım.

Bağın polarlık apolarlığı

CO2 nin yapısındaki Bağın polarlığı apolarlığından Polar kovalent bağ veya Apolar kovalent bağ anlaşılır. Şimdi bunları açıklayalım;

Polar kovalent bağ: Farklı iki ametal atomu arasında elektronların ortaklaşa kullanılması ile oluşan kimyasal bağa denir.

Örnek;  H2O  H2S   N2O   NH3  HF   HBr vb

Apolar kovalent bağ:   Aynı iki ametal atomları arasında elektronların ortaklaşa kullanılması ile oluşan kimyasal bağdır.

Örnek;  O2, F2, Cl2, Br2, N2  vb.

 

Molekülün polarlık apolarlığı

CO2 Molekülünün polarlığı apolarlığını nasıl anlayacağız şimdi buna değinelim.

Öncelikle molekülün tanımını verelim.

Molekül: Aynı (Element molekülü N2 vs) yada farklı(H2O bileşik molekülü)  iki veya daha fazla ametal atomunun bir araya gelmesi ile molekül oluşur.

  • N2  element molekülü
  • O2 element molekülü
  • H2O bileşik molekülü
  • NH3 bileşik molekülü
  • CO2 bileşik molekülü

 

Merkez Atom : Bir molekülde genelde sayıca daha az ve diğer atomların bağlandığı atomdur.

CH4  sayıca az olan C merkez atomdur.  CO2 Sayıca az olan C merkez atom.  NH3 sayıca az olan N merkez atom.

Eğer Merkez atom değerlik elektron sayısı kadar aynı atomla  bağ yapmış ise molekül apolardır.

Şimdi CO2 yi inceleyelim;

6C: 1s2  /2s2  2p2  Karbon değerlik elektron sayısını 8 e tamamlayan sayı kadar bağ yapar yani 4 bağ yapar.

8O: 1s2 / 2s2 2p4 Oksijen  değerlik elektron sayısını 8 e tamamlayan sayı kadar bağ yapar yani 2 bağ yapar.

CO2 de merkez atom C dur. 4 bağ yapıyor. Oksijende 2 bağ yapıyor 2 tane oksijen var oksijenler toplamda 4 bağ yapar.

 

CO2 Polar mıdır Apolar mıdır?
CO2 molekül Apolar, Bağlar polar

Yukarıdaki gösterimden de anlaşılacağı üzere Merkez atom C  atomunun değerlik elektron sayısı kadar oksijenle bağ yaptığı için CO2(Karbondioksit) Molekülü apolar.

CO2 oluşurken  (O=C=O)   C ve O farklı ametal olduğu için CO2 bileşiğini oluşturan bağ polardır.

 

Özetle CO2 apolar mı polar mı? sorusunun cevabı CO2(Karbondioksit) apolar bir moleküldür.

 

 

Molekülde polarlık apolarlık  detaylı konu anlatımı için tıklayınız.

 

Diğer Molekülde polarlık apolarlık örnekleri için tıklayınız.

By kimyali • Kimya, Soru Bankası 0

Eyl 15 2025

NH3 polar mı apolar mı?

Eğer sorumuz NH3 molekülü polar mı apolar mı? ise sorunun cevabı farklı, NH3 ün yapısındaki bağlar polar mı apolar mı? ise cevap farklıdır.

Şimdi her iki sorunun cevabına birlikte bakalım. İlk önce molekülün polarlığı apolarlığı ile bağın polarlığı apolarlığı arasındaki farkı kavrayalım.

Bağın polarlık apolarlığı

NH3 ün yapısındaki Bağın polarlığı apolarlığından Polar kovalent bağ veya Apolar kovalent bağ anlaşılır. Şimdi bunları açıklayalım;

Polar kovalent bağ: Farklı iki ametal atomu arasında elektronların ortaklaşa kullanılması ile oluşan kimyasal bağa denir.

Örnek;  H2O  H2S   N2O   NH3  HF   HBr vb

Apolar kovalent bağ:   Aynı iki ametal atomları arasında elektronların ortaklaşa kullanılması ile oluşan kimyasal bağdır.

Örnek;  O2, F2, Cl2, Br2, N2  vb.

 

Molekülün polarlık apolarlığı

NH3 Molekülünün polarlığı apolarlığını nasıl anlayacağız şimdi buna değinelim.

Öncelikle molekülün tanımını verelim.

Molekül: Aynı (Element molekülü N2 vs) yada farklı(H2O bileşik molekülü)  iki veya daha fazla ametal atomunun bir araya gelmesi ile molekül oluşur.

  • N2  element molekülü
  • O2 element molekülü
  • H2O bileşik molekülü
  • NH3 bileşik molekülü
  • CO2 bileşik molekülü

 

Merkez Atom : Bir molekülde genelde sayıca daha az ve diğer atomların bağlandığı atomdur.

CH4  sayıca az olan C merkez atomdur.  CO2 Sayıca az olan C merkez atom.  NH3(Amonyak) sayıca az olan N merkez atom.

Eğer Merkez atom değerlik elektron sayısı kadar aynı atomla  bağ yapmış ise molekül apolardır.

Şimdi NH3 ü inceleyelim;

7N: 1s2  /2s2  2p3  Karbon değerlik elektron sayısını 8 e tamamlayan sayı kadar bağ yapar yani 3 bağ yapar.

1H: 1s1 Hidrojen  değerlik elektron sayısını 2 ye(Helyuma benzemek için) tamamlayan sayı kadar bağ yapar yani 1 bağ yapar.

NH3 de merkez atom N dir. 3 bağ yapıyor. Hidrojende 1 bağ yapıyor 3 tane hidrojen var hidrijenler toplamda 3 bağ yapar.

NH3 ün lewis yapısını yazarkan N atomu etrafına değerlik elektron sayısı(5 elektron) kadar nokta konur. Bu 5 elektronun 3 tanesi H ile bağ yaparken 2 elektron bağ yapımına katılmaz. Merkez atom (N) üzerinde  ortaklaşa kullanılmamış elektron kaldığı için molekül polardır. NH3 molekülü polardır.

NH3 polar mı apolar mı?
NH3 molekülü polar, bağ polardır.

Yukarıdaki gösterimden de anlaşılacağı üzere Merkez atom N  atomunun değerlik elektron sayısından daha az Hidrojenle  bağ yaptığı için NH3(Amonyak) Molekülü polar dır.

NH3 oluşurken  (N – H)   N ve H farklı ametal olduğu için NH3 bileşiğini oluşturan bağ polardır.

 

 

Molekülde polarlık apolarlık  detaylı konu anlatımı için tıklayınız.

 

Diğer Molekülde polarlık apolarlık örnekleri için tıklayınız.

By kimyali • Kimya, Soru Bankası 0

Eyl 15 2025

Sabit oran nasıl hesaplanır?

Sabit oran nasıl hesaplanır?

Sabit oran nasıl hesaplanır? sorusunun cevabını bu konumuzda anlatacağız. Sabit oranı farklı veriler yardımıyla hesaplayabiliriz hepsini tek tek inceleyeceğiz.

1. Atom kütleleri yardımıyla bulabiliriz.

Fe2O3 bileşiğinin sabit oranı nedir? (Fe:56 O: 16)

Örnek: mFe/mO = 2.Fe/3.O = 2.56/3.16 =  7/3 çıkar.

 

2. Atom kütleleri oranı yardımıyla bulabiliriz.

Fe2O3 Bileşiğinin atom kütleleri oranı Fe/O = 7/2 olduğuna göre kütlece birleşme oranı nedir?

Atom kütleleri oranını atom kütlesi gibi düşünüp bileşikteki sayısı ile çarpıp oranlayarak sabit oranı buluruz. kimyali.com

Örnek: mFe/mO = 2.Fe/3.O = 2.7/3.2 = 7/3   çıkar

3.Kütlece yüzde yardımıyla sabit oran bulunur.

Fe2O3 bileşiğinde kütlece %70 Fe elementi bulunduğuna göre bileşiğin sabit oranı kaçtır?

Kütlece yüzde verilmişse direkt yüzdeleri oranlayarak sabit oranı buluruz.

Örnek: Fe2O3 bileşiğinin %70 i Fe ise %30 O dur. (%100 -%70 =%30 diğer element tir.)

mFe/mO = 70/30  =7/3 çıkar.

 

4. Sabit oranı bilinen bir bileşikten atom kütleleri oranı bulunur, bulunan atom kütlesi oranı ile de sabit oran bulunabilir. (Bunu sorularda Sabit oranı verilen bileşikle ilgili değilde başka bir bileşik için bilgi isteniyorsa kullanıcaz. Kısaca soruda iki farkli bileşik varsa kullanıcaz.) kimyali.com

Örnek : X2Y3 bileşiğinin kütlece birleşme oranı X/Y = 4/3 tür. Buna göre 36 gram X2Y5 bileşiği elde etmek için kaçar gram X ve Y alınmalıdır?

Soruya bakrığımızda iki farklı bileşik var X2Y3 ve X2Y5  ohalde soru bize diyorki sabit oran bilinen bileşikten atom kütleleri oranını buluruz, bulmuş olduğun atom kütleleri oranı ile de diğer bileşiğin sabit oranını bul diyor.

X2Y3 için sabit oran X/Y = 4/3

2.X= 4 —–>X= 2

3.Y= 3——–>Y=1  Atom kütleleri oranını bulduk X2Y5 te yerine koyalım

 

X2Y5 için     sabit oranı hesaplayalım    mX/mY = 2.X/5.Y = 2.2/5.1 = 4/5  çıkar.

 

X______+______Y———–>X2Y5

4_____________5______4+5=9 GR bileşik (Kütlenin korunumundan )

?_____________?_______9*4KAT= 36 GR  Ohalde butun sabit oranların 4KAT ı alınır.

4*4KAT_______5*4KAT

16grX__________20 grY   gereklidir.

 

Sabit oranlar kanununu sorular ve cevaplar ile pekiştirelim.

 

 

By kimyali • Kimya, Konu Anlatımı, Soru Bankası 0

Eyl 15 2025

Sabit Oranlar Kanunu

Sabit oranlar kanunu kimyanın temel kanunlarından birisidir. Kimyasal hesaplamalar konusunda çokça faydalanacağımız konulardan biriside kimyanın temel kanunları dır.
Kimyanın temel kanunları;

  1.  Kütlenin korunumu kanunu
  2. Sabit oranlar kanunu
  3. Katlı oranlar kanunu

 

Bir bileşiği oluşturan elementlerin kütleleri arasında belli bir oran vardır. Bu orana  sabit oran ya da kütlece birleşme oranı denir. Kütlece birleşme oranı bileşikler için sabittir, değişmez. Sabit oranlar kanunu 1799 yılında Joseph Proust tarafından bulunmuştur.  Joseph Proust Sabit oranlar kanunu “Bir bileşiği oluşturan elemntlerin kütleleri arasında basit tamsayılarla ifade edilen bir oran vardır.” şeklinde ifade etmiştir.

Not: Sabit oranlar yasası bileşiklere uygulanır.

Not: Element veya karışımlar için sabit oranlar yasası uygulanamaz.

Bir mol atomun veya molekülün kütlesine mol kütlesi denir. Eğer atomsa, atom kütlesi; molekülse molekül kütlesi ifadesi kullanılır.

Atom kütleleri genelde sorularda verilir. Ancak belli başlı elementlerin atom kütlelerini bilmemiz bizim faydamıza olacaktır.

Bazı elementlerin atom kütleleri;

H: 1 g /mol

N: 14g/mol

O: 16g/mol

Al: 27 g/mol

S: 32 g/mol

Bir bileşiğin sabit oranını bileşikteki atomun(elementin) sayısı ile  mol kütlesini çarpıp oranlayarak bulabiliriz. Ne demek istediğimizi XaYb bileşiği için  gösterelim;

XaYb  bileşiği için sabit oranı bulalım.

mX/mY =X in sayısı * X in atom kütlesi / Y nin saysı * Y nin atom kütlesi

sabit oranlar kanunu

XaYb nin sabit oranı

 

Örnek: H2O  bileşiğinin kütlece birleşme oranı nedir?(H:1 O:16)

Çözüm;

mH/mO= 2.H /1.O = 2*1/1*16 = 2 /16  = 1/8  çıkar.

mH/mO= 1/8

Not: Sabit oranların toplamı bileşiğin kütlesini verir. (Kütlenin korunumu kanunundan)

mH/mO= 1/8  sabit oranına göre H2O nun kütlesi 9 gramdır.

Yani 9 gram H2O oluşturabilmek için  8 gram O  ve 1 gram H olmalıdır.

Sabit oranlar kanunu çözümlü kimya soruları için tıklayınız.

Örnek: Al2S3 bileşiğinin kütlece birleşme oranı nedir?(Al:27 S32)

Çözüm;

mAl /mS = 2*Al / 3*S = 2*27/3*32 = 9/16

mAl /mS =9/16

25 gram Al2S3 bileşiği elde edebilmek için 9 gram Al  ve 16 gram S  gerekmektedir. Bulmuş olduğumuz kütlece birleşme oranı  sabittir eğer bir bileşik oluşturmak istersek bu sabit oranların katlarında  AL ve S   elementlerinden almamız gerekir.

 

 

.

Sabit oranlar Kanunu(Sabit oran) hesaplama yöntemleri

Bir bileşiğin sabit oranını veya kütlece birleşme oranını farklı veriler yardımıyla bulabiliriz. Bu konuyla ilgili olarak sorularda karşımıza çıkabilecek  örnekleri aşağıda sizler için derledim.

1. Atom kütleleri yardımıyla sabit oranı bulabiliriz.

Fe2O3 bileşiğinin sabit oranı nedir? (Fe:56 O: 16)

Örnek: mFe/mO = 2.Fe/3.O = 2.56/3.16 =  7/3 çıkar.

 

2. Atom kütleleri oranı yardımıyla sabit oranı bulabiliriz.

Fe2O3 Bileşiğinin atom kütleleri oranı Fe/O = 7/2 olduğuna göre kütlece birleşme oranı nedir?

Atom kütleleri oranını atom kütlesi gibi düşünüp bileşikteki atomun sayısı ile çarpılıp oranlayarak sabit oranı buluruz.

Örnek: mFe/mO = 2.Fe/3.O = 2.7/3.2 = 7/3   çıkar

 

3.Kütlece yüzde yardımıyla sabit oranı bulabiliriz.

Kütlece yüzde verilmişse direkt yüzdeler oranlanarak sabit oran bulunur.

Örnek: Fe2O3 bileşiğinde kütlece %70 Fe elementi bulunduğuna göre bileşiğin sabit oranı kaçtır?

Not: Bütün bileşiklerin tamamı  %100 dür.

Çözüm; Fe2O3 bileşiğinin %70 i Fe ise   (%100 -%70 =%30 diğer element tir.) yani  %30 O dur.

mFe/mO = 70/30  =7/3 çıkar.

 

4. Sabit oranı bilinen bir bileşikten atom kütleleri oranı bulunur, bulunan atom kütlesi oranı ile de sabit oran bulunabilir. (Bunu sorularda Sabit oranı verilen bileşikle ilgili değil de başka bir bileşik için bilgi isteniyorsa kullanacağız. Kısaca soruda iki farklı bileşik varsa kullanacağız.)

Örnek : X2Y3 bileşiğinin kütlece birleşme oranı X/Y = 4/3 tür. Buna göre 36 gram X2Y5 bileşiği elde etmek için kaçar gram X ve Y alınmalıdır?

Soruya baktığımızda iki farklı bileşik var X2Y3 ve X2Y5  o halde soru bize diyor ki sabit oran bilinen bileşikten atom kütleleri oranını bul, bulmuş olduğun atom kütleleri oranı ile de diğer bileşiğin sabit oranını bul diyor.

X2Y3 için sabit oran X/Y = 4/3

2.X= 4 —–>X= 2

3.Y= 3——–>Y=1  Atom kütleleri oranını bulduk X2Y5 te yerine koyalım

 

X2Y5 için     sabit oranı hesaplayalım    mX/mY = 2.X/5.Y = 2.2/5.1 = 4/5  çıkar.

 

X______+______Y———–>X2Y5

4_____________5______4+5=9 GR bileşik (Kütlenin korunumundan )

?_____________?_______9*4KAT= 36 GR  O halde bütün sabit oranların 4KAT ı alınır.

4*4KAT_______5*4KAT

16grX__________20 grY   gereklidir.

 

Sabit Oranlar Kanunu  Çözümlü Sorular

 

1. N2O3 bileşiğinin sabit oranı nedir?(N:14 O:16)

Çözüm;

Bileşiği oluşturan elementlerin sayısı ile  atom kütlelerini çarpıp oranlarsak sonuca ulaşırız.

mN/mO = 2.N/3.O = 2.14/3.16 =  7/12

 

2. X2Yn bileşiğinin kütlece birleşme oranı mX/mY= 7/20 olduğuna göre n kaçtır?(X:14)

Çözüm;

mX/mY= 2.X/n.Y

7/20 = 2.14/n.16

n=5 çıkar

 

3. XY2 Bileşiğinin atom kütleleri oranı X/Y = 3/4 olduğuna göre kütlece birleşme oranı nedir?

Çözüm;

Soruya baktığımızda atom kütleleri oranı verilmiş; atom kütleleri oranını atom kütlesi olarak alabileceğimizi yukarıda 2. maddede belirtmişitik.

mX/mY= X/2.Y  = 3/2.4= 3/8  çıkar.

 

4. SO3 bileşiğinde kütlece %60 O elementi bulunduğuna göre bileşiğin sabit oranı kaçtır?

Çözüm;

Not: Bütün bileşiklerin tamamı  %100 dür.

100-60 = %40  S elementi vardır.

Yüzdeleri oranlayarak sabit oranı bulabileceğimizi yukarıda 3 madde de belirttik

mS/mO = 40/60 = 2/3 cıkar.

 

5. XY3 bileşiğinin kütlece birleşme oranı X/Y = 1/9 tür. Buna göre 51 gram X2Y5 bileşiği elde etmek için kaçar gram X ve Y alınmalıdır?

Çözüm;

Soruya baktığımızda iki farklı bileşik var XY3 ve X2Y5 o halde soru bize diyor ki sabit oran bilinen bileşikten atom kütleleri oranını bul, bulmuş olduğun atom kütleleri oranı ile de diğer bileşiğin sabit oranını bul diyor.

XY3 için sabit oran X/Y = 1/9

X= 1

3Y= 9  —-> Y=  3  çıkar.

Yukarıda bulmuş olduğumuz atom kütleleri oranını  X2Y5  bileşiğinde kullanarak X2Y5 in sabit oranını bulabiliriz.

X2Y5 için sabit oran;

mX/mY = 2.X/5.Y = 2.1 /5.3=  2/15 çıkar

 

X______+______Y———–>X2Y5

2_____________15______2+15=17 GR bileşik (Kütlenin korunumundan )

?_____________?_______17*3KAT= 51GR  O halde bütün sabit oranların 3KAT ı alınır.

2*3KAT_______15*3KAT

6grX__________45 grY   gereklidir.

 

 

By kimyali • Kimya, Konu Anlatımı 0

Eyl 15 2025

Sabit Oranlar Kanunu Soruları ve Çözümleri

Başlığımızdan da anlaşılacağı üzere sizlere Sabit Oranlar Kanunu Soruları ve Çözümleri ile ilgili bilgiler sunuyoruz. Sorularda sabit oran başka bir ifadeyle kütlece birleşme oranı şeklinde de karşımıza çıkabilir. Sabit oranlar kanunu hesaplama ile ilgili eksiğiniz varsa konu anlatımımızı inceleyebilirsiniz. 

Çözümleri incelemeden önce  Sabit oranlar Kanunu Sorularını pdf  olarak indirip çözebilirsiniz.

Kimyasal hesaplamalar konusunda çokça faydalanacağımız konulardan biriside kimyanın temel kanunları dır.

Kimyanın temel kanunları;

1. Kütlenin korunumu kanunu

2. Sabit oranlar kanunu

3. Katlı oranlar kanunu

 

1.

Al2O3 bileşiğinin sabit oranı(mAl/mO) aşağıdakilerden hangisidir? (Al:27 O:16)

A) 2/3     B) 3/2        C) 9/8      D) 8/9     E) 27/16

 

Çözüm;

Sabit oran; bileşiği oluşturan elementlerin sayısı ve atom kütlesi çarpılıp oranlanarak bulunur.

Bu bilgiye göre;

mAl/mO = 2.Al/3.O = 2.27/3.16 = 9/8       Cevap C dir.

 

2.

X2Y3 bileşiğinin sabit oranı mX/mY =9/16 olduğuna göre bileşikteki  Y elementinin atom kütlesi aşağıdakilerden hangisidir? (X:27 )

A)8       B) 16        C) 24        D) 32      E) 64

 

Çözüm;

mX/mY = 2.X/3.Y = 9/16

=  2.27/3.Y =9/16

=32 çıkar.

Cevap D

 

Sabit Oranlar Kanunu Soru Çözümü

 

 

4.

X2Y3  bileşiğinde kütlece %40 Y elementi bulunduğuna göre bileşiğin sabit oranı mX/mY  aşağıdakilerden hangisidir?

A)2/3       B)3/2           C)4/3         D)5/2      E) 6/7

 

Çözüm;

Soruda herhangi bir elementin kütlece yüzdesi verilmişse kütlece yüzdeler oranlanarak sabit oran bulunur.

Bileşiğin tamamı %100 dür. Soruda verilen yüzde %100 den çıkarılınca diğer elementin kütlece yüzdesi bulunur.

Soruda %40 Y verilmiş. Ohalde bileşikte  100-40 = %60 X vardır.

mX/mY= 60/40 = 3/2  çıkar. Cevap  B dir.

 

5.

XYn bileşiğinde kütlece %60 Y elementi bulunmaktadır. Bileşikteki n değeri aşağıdakilerden hangisidir?(X:32 Y :16)

A) 3      B) 4          C) 5         D) 6      E) 7

Çözüm;

Öncelikle bileşiğin sabit oranını bulalım.

mX/mY = 40/60 = 2/3 çıkar.

mX/mY = X/n.Y = 2/3

Atom kütlelerini yerine yazalım.

32/n.16  = 2/3

n= 3 çıkar.  Cevap Adır.

6.

X2Y3 bileşiğini oluşturan elementlerin atom kütleleri oranı X/Y = 7/8  dir. Buna göre bileşiği oluşturan elementlerin kütlece birleşme oranı ağşağıdakilerden hangisidir?

A) 2/3     B) 7/8        C) 12/7      D) 7/12     E) 27/16

Çözüm;

Burada dikkat edilmesi gereken soruda bize atom kütleleri oranı verilmiş. Atom kütleleri oranını atom kütlesi gibi alabiliriz.

Atom kütlesi belli ise bileşik formülündeki sayılar ile atom kütlesi oranlarını carpıp oranlarsak kütlece birleşme oranını buluruz.

mX/mY = 2.X/3.Y = 2.7/3.8= 7/12 çıkar. Cevap  D dir.

 

7.

XY2 bileşiğinin kütlece birleşme oranı mX /mY =3/8 dir. Buna göre 66 gram XY2 birleşiğinin oluşması için kaç gram X ve Y gereklidir?

XY
A1848
B4818
C1248
D4812
E1838

 

 

Çözüm;

X+Y——>XY2
3811
66( 11*6KAT)
3*6KAT8*6KAT
1848

18 gram X     48 gram Y gereklidir.

 

8.

X3Y2 bileşiğinin kütlece birleşme oranı 3’ tür. Buna göre XY3 bileşiğinin kütlece birleşme oranı kaçtır?

A) 2/3     B) 7/8        C) 12/7      D) 7/12     E) 27/16

Çözüm;

X3Y2 bileşiğinin kütlece birleşme oranı mX/mY = 3m/m  ise

3X= 3m—- >X= m dir

2Y = m —–>Y =m/2 dir.

Yukarıda bulduğumuz atom kütlelerini XY3 bileşiğinin sabit oranını bulmak için kullanırız.

XY3 için;

mX/mY= X/3Y = m/3.m/2 = 2/3 çıkar.

 

Sabit oranlar kanunu ilgili daha fazla soru ve çözümleri için tıklayınız.

 

9.

CaC2 bileşiğinde elementlerin kütlece birleşme oranı mCa/mC kaçtır? (Ca:40g/mol, C: 12 g/mol)

A) 3/5    B) 5/3       C) 10/3      D) 3/10     E) 2/5

Çözüm;

Kütlece birleşme oranı(Sabit oran); bileşiği oluşturan elementlerin sayısı ve atom kütlesi çarpılıp oranlanarak bulunur.

Bu bilgiye göre;

mCa/mC =  Ca/2.C = 40/2.12 = 5/3 çıkar.

Cevap B

 

10.

Eşit kütlelerde alınan Ca ve O elementlerinin tam verimli tepkimesi sonucu CaO bileşiği oluşuyor. Hangi elementten % kaç artar?(Ca:40gr/mol O:16gr/mol)

A) %60 O  B) %60 Ca    C) %40 O   D) %40 Ca  E) %80 O

Çözüm;

Bu tür sorularda öncelikle sabit oran bulunur ve Sabit oran değeri büyük olandan eşit kütlede alınır. Daha sonra Artan madde bulunur.

mCa/mO= 40/16 = 5/2 çıkar.

5          5

Ca   +   O  ——> CaO

5           2

 

2 gram O dan artar.

 

5 gram O nun                  2 gramı artarsa

100 gram O nun              x gramı artar

_________________________

x=%60 O artar.

 

Sabit Oranlar Kanunu Soruları ve Çözümleri  konusu ile ilgili sorularınızı aşağıdaki yorum bölümüne yazarak bize ulaştırabilirsiniz.

 

By kimyali • Kimya, Soru Bankası 0

«‹ 2 3 4 5

Son Konular

  • Kimyasal Tepkimelerde Denge Soruları ve Çözümleri
  • Eşit Mol – Eşit Hacim Soruları ve Çözümleri
  • Denklemli Miktar Geçiş Soruları ve Çözümleri
  • Manometre Soruları ve Çözümleri
  • Basit Formül ve Gerçek Formül

Son Yorumlar

  1. Semra Gezer - Mol Kavramı Soruları ve Çözümleri
  2. memedo - Çözünürlük Dengesi Soruları ve Çözümleri

↑

© kimyali.com 2026
Powered by WordPress • Themify WordPress Themes