Kimyasal hesaplamalar soru çeşitlerinden biri olan Eşit Mol – Eşit Hacim Soruları ve Çözümleri konusuna geçmeden soru çözümlerinde kullanacağımız mantıktan bahsedelim.
Eşit Mol – Eşit Hacim Problemlerini çözerken denklem katsayılarının yorumu konusundan faydalanacağız. Kısaca denklem katsayılarını nasıl yorumlayacağımızdan bahsedecek olursak;
Denklem katsayıları mol sayısıdır.
Denklem katsayıları molekül sayısıdır.
Katsayılar;Fiziksel hali gaz olan maddeler için aynı koşullarda hacimdir.
2N2(g) + 5O2(g) ——– > 2N2O5(g)
2mol 5mol 2mol
2molekül 5molekül 2molekül
2 L 5L 2L
Bu tarz soruları çözmek için aşağıdaki notlardan faydalanacağız.
Not 1 : Soruda miktar(Mol Hacim) verilmişse; Soruda verilen miktar(Mol Hacim) ile denklemdeki katsayı arasındaki KAT a bakılır. Bütün katsayıların aynı katı alınır.
Not 2 : Soruda eşit miktar(Mol Hacim) verilmiş ve artan miktar soruluyorsa; denklem katsayıları ile verilen eşit miktar(Mol Hacim) arasındaki KAT a bakılır, KAT ı KÜÇÜK olana göre işlem yapılır. Bütün denklem kat sayıları KÜÇÜK KAT ile çarpılır. Küçük kat olan madde biter.
Not 3 : Soruda eşit miktar(Mol Hacim) denmiş ama miktar verilmemişse DENKLEM KATSAYISI BUYUK olandan eşit miktar(Mol Hacim) alınır. Hangi maddeden % kaç artar cevap bulunur.
Eşit Mol – Eşit Hacim Soruları ve Çözümleri ne geçmeden Önce Not1 deki bilgiler yardımıyla kimyasal hesaplamalar nasıl yapılır örnek sorular üzerinde görelim.
1.
N2(g)+3H2(g)→2NH3(g)
Yukarıda verilen tepkimeye göre 6 mol N2 gazından kaç mol NH3 bileşiği oluşur?
Çözüm;
Not 1 : Soruda miktar(Mol Hacim) verilmişse; Soruda verilen miktar(Mol Hacim) ile denklemdeki katsayı arasındaki KAT a bakılır. Bütün katsayıların aynı katı alınır.
Not1 Kimyasal hesaplamaların mantığıdır. Önce mantığı öğrenelim sonra Eşit Mol – Eşit Hacim Soruları ve Çözümleri konusuna geçeğiz.
12 mol NH3 bileşiği oluşmuştur.
2.
N2(g) + O2 (g) → N2O3(g)
28,8 gram O2 yeterince N2 ile reaksiyona girerek N2O3 bileşiği oluşuyor. Reaksiyon sonucunda kaç mol N2O3 oluşur?
Çözüm;
Soruyu çözebilmek için reaksiyonu denkleştirmemiz gerekmektedir.
2N2(g) + 3O2 (g) → 2N2O3(g)
Soruda miktarı verilen maddenin molü bulunur. Bulduğumuz mol sayısı ile Maddenin kat sayısı arasındaki KAT bulunur. Denklemdeki bütün katsayılar aynı kat ile çarparız.
Sonra Soruda miktarı verilen madde O2 nin molünü buluruz.
Sayısal dersler de başarılı olmanın yollarından bir tanesi de soruları ve çözümlerini incelemektir. Buna istinaden hazırlamış olduğumuz Denklemli Miktar Geçiş Soruları ve Çözümleri konusunu inceleyebilirsiniz.
Soruları çözerken aşağıdaki işlem sırasından faydalanırız.
Soruda denklem verilmemişse denklem yazılır ve denkleştirilir veya denklem varsa denk oluolup olmadığı kontrol edilir denk değilse denkleştirilir.
Denklemli miktar problemlerinde soruda miktarı verilen maddenin mol sayısı bulunur.
Denklem katsayıları kullanılarak denklemdeki bütün maddelerin mol sayıları bulunur.
Sorulan maddenin mol sayısından istenen miktara geçiş yapılır.
1. 3mol C2H6 bileşğinin yeterince O2 gazı ile tepkimesinden kaç gram CO2 oluşur? (C:12 O:16)
Çözüm;
Soruyu çözebilmek için kimyasal denklem yazılır ve denkleştirilir.
Soruda verilen maddeler Hidrokarbonun yanması reaksiyoru olduğu için şu bilgiyi bilmemiz gerekir. Yapısında C,H veya C,H,O bulunan bileşikler O2 ile reaksiyona girerse CO2 ve H2O oluşur.
Denklem yazılır.
C2H6 + O2 —–> CO2 + H2O
Denklemi denkleştiririz.
C2H6 + 3O2 —–> 2CO2 + 3 H2O
Bulduğumuz katsayılar mol sayısıdır. Soruda verilen mol sayısı ile denklemdeki mol sayısı arasındaki kata bakılır. Denklemdeki diğer maddelerin aynı katı alınarak reaksiyon sorucunda diğer maddelerin mol sayıları bulunur.
C2H6 + 3O2 —-> 2CO2 + 3 H2O
1mol 3mol 2mol 3mol
3kat*1mol 3kat*3mol 3kat* 2mol 3kat*3mol
3mol 9mol 6mol 9mol
Soruda bizden oluşan CO2 nin kütlesi isteniyor.
1mol CO2 44 gram ise
6 mol CO2 x gram dır
___________________
x=264 gram CO2 Oluşur.
2.
3. C(k) + O2(g) —->CO2 (g)
Yukarıda verilen C’ nun yanma tepkimesine göre 18 g karbonun(C) tamamen yanması sonucu kaç gram CO2 gazı oluşur? (C:12g/mol O:16g/mol)
A)11 g B)22 g C) 33 g D) 66 g E) 44 g
Çözüm;
Soruyu çözebilmek için reaksiyonu denkleştirmek gerek.
Basit Formül ve Gerçek Formül Soruları ve Çözümlerine geçmeden önce basit(kaba) formül ve molekül (gerçek) formül nedir? kısaca bahsedelim.
Basit Formül; Bileşiklerde elementlerin türünü ve atom sayılarının birbirine oranını gösteren formüle basit (kaba) formül denir.
Konuyu şöyle örneklendirelim;
C3H6 bileşiğini oluşturan elementlerin sayılarını sadeleştirirsek kaba formülünü buluruz. C3H6 bileşiğinin basit formülü CH2 dir.
Bir bileşiğin basit formülünden;
Bileşiği oluşturan atomların türü
Atom sayılarının oranı
Bileşiği oluşturan elementlerin atom kütleleri biliniyorsa kütlece birleşme oranı ve elementlerin kütlece yüzdeleri bulunabilir.
C2H4 ve C3H6 bileşiklerinin basit formülü CH2 dir.
Molekül Formül; Bileşiği oluşturan elementlerin(atomların) gerçek sayılarını gösteren formüllere molekül(gerçek) formül denir.
Bir bileşiğin molekül formülünden;
Bileşiği oluşturan atomların türü,
Atom sayılarının oranı
Elementlerin atom kütleleri biliniyorsa bileşiğin molekül kütlesi, kütlece birleşme oranı ve Atomların kütlece yüzdeleri bulunabilir.
Kısaca şöyle bir tanımlama yapabiliriz. Molekül formül basit formülün genişletilmiş halidir.
C5H10 molekül formül ilen CH2 basit formüldür.(Basit formülü bulurken C5H10 element sayılarının her ikisini de bölen sayı olan 5 e böleriz. )
Not: Basit formül ile gerçek formül arasında;
(Basit formülün mol kütlesi).n = Gerçek formülün molekül kütlesi şeklinde bir bağıntı bulunmaktadır.
Basit Formül ve Gerçek Formül Soruları ve Çözümleri
1. Azot ile oksijenden oluşan bir bileşiğin analizinden 2,8 gr azot ile 8 gr oksijenin birleştiği tespit edildiğine göre bileşiğin basit formülü nedir?(N: 14, O: 16)
Çözüm;
Bileşiğin bait formulunu bulabilmek için her bir atomun mol sayısı bulunur.
Nmol sayısıOmol sayısı
N2,8/14O8/16
N0,2O0,5
Virgüllü sayılardan kurtulmak için her sayıyı 10 ile çarparsak bileşiğin formulü;
N2O5
Çıkar
2. CH ve O’den oluşan organik bir bileşiğin 3 gramında 1,2 gram C, 0,2 gram H vardır. Bu bileşiğin basit formülü nedir? (H:1 , 0:16 , C: 12 )
A)CH20 B)C2H40 C)C2H5OH D)CH3COOH E)HCOOH
Çözüm;
Bileşiğin basit formulunu bulabilmek için her bir atomun mol sayısı bulunur.
Mol sayılarını bulabilmek için bileşiğin yapısında bulunan herbir elementin kütlesini bilmemiz gerekli.
Soruyu incelediğimizde bileşiğin yapısında 1,2 gram C, 0,2 gram H var ve birde bileşiğin kütlesi 3 gram verileri var.
Bileşiğin kütlesinden C ve H nin kütlesini çıkarırsak Oksiyenin kütlesini buluruz.
Oksijenin kütlesi=3-(1,2+0,2) =1,6 gram çıkar.
Cmol sayısı Hmol sayısı Omol sayısı
C1,2/12 H0,2/1 O1,6/16
C0,1 H0,2 O0,1 virgüllerden kurtulmak için 10 ile çarparsak
Basit formul : CH2O çıkar Cevap A
3. 14 gram X ile 30 gram Y’nin tepkimesinden 6 gram Y artıyor. Buna göre bileşiğin basit formülünü yazınız. (X:14 Y:16)
Çözüm;
30 gr Y nin 6 gramı artıyorsa reaksiyon a 24 gram Y girer. Harcanan miktarları atom ağırlıklarına bölersek formülü buluruz
X14/14 Y24/16
X1Y3/2 rasyonel sayıdan kurtulmak için 2 ile çarparsak
Formül X2Y3 çıkar.
4. Bir organik bileşiğin 30 gramında 2 gram hidrojen atomu vardır. Bu bileşiğin kütlece 2/5’i karbon ve 8/15’i oksijen atomundan oluşmaktadır. Bu bileşiğin mol kütlesi 180 gram olduğuna göre bileşiğin basit ve molekül formülünü bulunuz.
Çözüm;
Soruyu çözebilmek için 30 gramda bulunan C H ve O atomlarının miktarını bulup Mol sayılarını bulmalıyız.
H:2 gr
O:30*8/15=16 gr
C:30*2/5=12 gr
Her bir elementin Mol sayısı bulunur.
C12/12 H2/1O16/16 = CH2O basit formül.
X.(basit formül)= mol kütlesi
x.(CH2O) =
x.(12+2+16)=180
x= 6 çıkar
X.(CH2O)= molekül formül
6.(CH2O)
Molekül formül : C6H12O6 çıkar
5.Karbon ile Hidrojenden oluşan bir bileşiğin analizinden 2,4 g karbon ile 0,4g hidrojenin birleştiği ve molekül kütlesinin de 56 g/mol olduğu biliniyor. Buna göre bileşiğin gerçek formülü nedir?(C:12 H:1)
Çözüm;
Öncelikle bileşiğin basit formülünü buluruz. Bileşiğin basit formulunu bulabilmek için her bir atomun mol sayısı bulunur.
Basit formül ile gerçek formül arasında;
(Basit formülün mol kütlesi).n = Gerçek formülün molekül kütlesi şeklinde bir bağıntı bulunmaktadır.
Cmol sayısıHmol sayısı
C2,4/12H0,4/1
C0,2H0,4
gerekli sadeleştirmeleri yaparsak basit formul;
CH2 çıkar
(Basit formülün mol kütlesi).n = Gerçek formülün molekül kütlesi
(CH2).n = 56
(12+2).n=56
14n=56
n=4 çıkar.
Molekül Formül ise
(CH2).4 = C4H8 çıkar.
6. XaYb bileşiğinin kütlece %64 ü Y elementidir buna göre bu bileşiğin basit formülü nedir (X=27 Y =32)
Çözüm;
Bileşiğin tamamı %100 dür. %64 ü Y ise 100-64 = %36 sı X tir.
X36/27Y64/32 ——> X4/3Y2 —–> X4Y6—>X2Y3
7. Düz zincirli bir hidrokarbonun 17,4 gramının, yeteri kadar O2 ile tepkimesinden 52,8 gram CO2 gazı oluşuyor. Bu hidrokarbonun basit formülü nedir?
Çözüm;
Hidrokarbon demek yapısında C ve H elementleri bulunan bileşik demektir. Soruda bize hidrokarbonun basit formülüü soruluyor. Ohalde bileşiğe CxHy diyelim. Reaksiyonun tamamını yazmaya gerek yok çünkü CxHy deki karbonun sayısı kadar CO2 oluşacak
CxHy ————-> x CO2 12x+y gram bileşik girerse 44x gram CO2 oluşur
12x+y gram CxHy girerse 44x gram CO2 oluşur 17 ,4 gram CxHy 52,8 gram CO2 ___________________________________ Oran Orantıdan 5x=2y çıkar
x= 2n dersek y= 5n çıkar
C2nH5n
Basit formül C2H5 çıkar.
8. Kütlece %20 si hidrojen olan karbon hidrojen bilesiginin 1 molü 30 Gr olduğuna göre bileşiğin molekül formülü nedir?
Çözüm;
Karbon ve hidrojenden oluşan bileşiğin %20 si H ise %80 C dur. Bileşiğin tamamı %100 dür.
C80/12 H20/1—–> paydaları eşitlemek için bileşiği 12 ile çarparsak
C80H12*20 ——> gerekli sadeleştirmeleri yaparsak basit formulu buluruz.
Bu konumuzda Asit ve Bazlar Soruları ve Çözümleri ile ilgili örnek sorular hazırladık. Çözümlü soruları inceleyip konu ile ilgili bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz. Asit ve bazlar sorularını çözerken aşağıdaki eşitliklerden faydalanacağız.
Soru1:
0.2 M 10ml NaOH çözeltisi üzerine 5ml 0.1 M HCI eklendiğindeki durum için PH’ı hesaplayınız?
Çözüm;
Soruyu çözebilmek için herbir maddenin mol sayısı bulunur. Kimyasal denklem yazılır. Artan madde bulunur. Eğer artan madde baz ise ortam baziktir, asit ise asidiktir.
NaOH hacmini L ye çevirirsek 0,01 L çıkar. M=n/V de değerleri yerine yazarsak
0,2 = n/0,01 —>n= 0,002 mol NaOH çıkar.
HCl hacmini L ye cevirirsek 5ml= 0,005L çkar. M=n/V de değerleri yerine yazarsak
0,1 = n/0,005 —> n= 0,0005 mol HCl çıkar.
Az olan madde miktarı kadar her iki maddeden reaksiyona girer
Başlangıç____0,002__________0,0005
__________NaOH_____+_____HCl ——–>NaCl + H2O
Giren______0,0005__________0,0005
Sonuç_____0,0015mol________biter
Reaksiyon sonucunda ortamda 0,0015 mol NaOH bulunmaktadır. Dolayısıyla ortam baziktir.
NaOH————–> Na^+_____+____OH^-
15.10^-4mol____15.10^-4mol ____15.10^-4mol
Toplam hacim 10+5 = 15 ml = 15.10^-3 L
[OH-] = n/V = 15.10^-4/15.10^-3=0,1 M = 1.10^-1
pOH= -log[OH-]
pOH=-log[ 1.10^-1]
pOH = 1 çıkar
pH + pOH = 14
pH= 13 tür.
Soru2:
Soru: 25,0 cm3, 0,10 M HCl çözeltisi ile 0,10 M , 10 cm3 NaOH çözeltisi tepkimeye sokulmuştur. Çözeltide nötürleşmeden kalan asidin mol sayısını ve çözeltinin nötürleşmeden sonraki pH’ını bulunuz.
Çözüm;
1cm3=1ml dir. Soruda verilen maddelerin mol sayısını M=n/V formulunden hesaplarız.
nHCl = 0,0025 mol dür
nNaOH= 0,001moldür
NaOH + HCl -> NaCl + H2O
1mol 1mol 1mol 1mol
Kat sayılar eşit olduğu için bulduğumuz mollerde sınırlayıcı madde mol sayısı küçük olandır. Yanı 0,001 mol NaOH biter.
1 mol H2SO4 içeren çözelti ile 2 mol NaOH içeren sulu çözelti karıştırılarak tepkime gerçekleştiriliyor Bu tepkimeye ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Nötralleşme tepkimesi olarak sınıflandırılır
B) Tepkime sonucunda H2 gazı açığa çıkar
C) Tepkime sonucunda 1 mol H2O oluşur
D) 1 mol NaOH tepkimeye girmeden kalır
E) Tepkime sonucunda 2 mol Na2SO4 tuzu oluşur.
Çözüm;
Asit ve bazlar reaksiyona girerek tuz ve su oluştururlar.
Asit baz reaksiyonlarına nötralleşme tepkimesi denir.
2NaOH + 1H2SO4 ——> Na2SO4 + 2H2O
A) Nötralleşme tepkimesi olarak sınıflandırılır. Dogru
B) Tepkime sonucunda H2 gazı açığa çıkar. H20 OLUŞUR YANLIS
C) Tepkime sonucunda 1 mol H2O oluşurKATSAYISINA BAKARIZ 2MOL H20 OLUŞUR.
D) 1 mol NaOH tepkimeye girmeden kalır. 2MOL NaOH TEPKIMEYE GIRER
E) Tepkime sonucunda 2 mol Na2SO4 tuzu oluşur. 1MOL Na2SO4 OLUŞUR
CEVAP A DIR
Soru5:
Sabit sıcaklıkta 2,8 gram KOH katısını tamamen nötralleştirmek için 500 ml lik kaç molar H2SO4 kullanılmalıdır?(KOH:56)
Çözüm;
Soruyu çözebilmek için öncelikle kimyasal reaksiyonu yazıp denkleştirmemiz gerekiyor. Biliyoruz ki asit ve baz reaksiyona girince Tuz ve Su oluşuyor.
Baz + Asit ——–> Tuz + Su
2KOH + H2SO4 ——–> K2SO4 + 2H2O
Reaksiyonu yazıp denkleştirdik. Kimyasal hesaplamalarda reaksiyondaki herhangi bir maddenin molunu bulabiliyorsak diğer maddelerin mol unu de kat sayılar yardımıyla bulabiliyorduk. Ohalde burada KOH ın molünü bulabiliriz.
Sabit sıcaklıkta 2,8 gram KOH katısını tamamen nötralleştirmek için 500 ml lik kaç molar H2SO4 kullanılmalıdır?(KOH:56)
Çözüm;
Soruyu çözebilmek için öncelikle kimyasal reaksiyonu yazıp denkleştirmemiz gerekiyor. Biliyoruz ki asit ve baz reaksiyona girince Tuz ve Su oluşuyor.
Baz + Asit ——–> Tuz + Su
2KOH + H2SO4 ——–> K2SO4 + 2H2O
Reaksiyonu yazıp denkleştirdik. Kimyasal hesaplamalarda reaksiyondaki herhangi bir maddenin molunu bulabiliyorsak diğer maddelerin mol unu de kat sayılar yardımıyla bulabiliyorduk. Ohalde burada KOH ın molünü bulabiliriz.
Bu konumuzda Redoks Denklem Denkleştirme Soruları ve Çözümleri ilgili bilgiler paylaşılacaktır. Konu ile ilgili soru ve çözümleri inceleyerek dersteki başarınızı arttırabilirsiniz.
1.
MnO4-1 + Fe+2 ——–> Mn+2 + Fe+3
Asidik ortamda gerçekleşen yukarıdaki redoks tepkimesini denkleştiriniz.
Çözüm;
2.
As2O3 + I2 + H2O ——> H3AsO4 + HI
Yukarıda bulunan redoks reaksiyonunu denkleştiriniz.
Çözüm;
Redoks Denklem Denkleştirme Soruları ve Çözümleri konusundan ikinci sorumuzun çözümüne geçelim.
Kimyasal hesaplamalar sorularının bir kısmını sabit oranlar kanunu kullanarak çözdüğümüz için sizlere Sabit Oran ve Kimyasal Hesaplamalar konusunu hazırlamayı uygun gördük. Aşağıda sabit oranların kimyasal hesaplamalarda nasıl kullanıldığına dair soru çeşitleri bulunmaktadır.
Not 1 : Soruda miktar verilmişse; Soruda verilen miktar ile sabit oran arasındaki KAT a bakılır. Bütün sabit oranların aynı katı alınır.
Not 2 : Soruda eşit miktar verilmiş ve artan miktar soruluyorsa KAT a bakılır, KAT ı KÜÇÜK olana göre işlem yapılır. Bütün sabit oran rakamları KÜÇÜK KAT ile çarpılır. Küçük kat olan madde biter.
Not 3 : Soruda eşit miktar denmiş ama miktar verilmemişse SABİT ORAN BÜYÜK olandan eşit miktar alınır. Hangi elementten % kaç artar cevap bulunur.
NOT : Sabit oranlar toplamı bileşiğin kütlesini verir. (Kütlenin korunumu kanunundan )
Şimdi yukarıdaki not ları soru tiplerinde uygulayarak pekiştirelim.
Not 1 : Soruda miktar verilmişse; Soruda verilen miktar ile sabit oran arasındaki KAT a bakılır. Bütün sabit oranların aynı katı alınır.
NOT : Sabit oranlar toplamı bileşiğin kütlesini verir. (Kütlenin korunumu kanunundan )
Soru Çeşitleri ve Çözümleri
Aşağıdaki soru tiplerinin tamamını Not 1 e göre çözeceğiz.
Soru 1.X2Y3 bileşiğinin kütlece birleşme oranı X/Y = 3/7 dir. 40 gram X2Y3 bileşiği elde etmek için kaç gram X ve Y alınmalıdır?
Çözüm;
Soruda verilen miktar ile sabit oran arasında 4 KAT bulduk. Bütün sabit oranların 4 KAT ını alacağız.
Sorunun cevabı karşımıza çıkıyor. 12 gr X 28 gr Y alınmalıdır.
Soru 2.XY bileşiğinin sabit oranı mX/mY = 2 / 5 tir. 12 gram X ile kaç gram XY bileşiği oluşur?
Çözüm;
Soruda verilen miktar ile sabit oran arasında 6 KAT bulduk. Bütün sabit oranların 6 KAT ını alacağız.
42 gram XY bileşiği oluşur.
Soru 3.XY2 bileşiğinin sabit oranı mX/mY = 4/5 tir. 15 gram Y ile;
a.Kaç gram bileşik oluşur? b.Kaç gram X gereklidir?
Çözüm;
Soruda verilen miktar ile sabit oran arasında 3 KAT bulduk. Bütün sabit oranların 3 KAT ını alacağız.
a. 27 gram bileşik oluşur. b. 12 gram X gereklidir.
Not 2 : Soruda eşit miktar verilmiş ve artan miktar soruluyorsa KAT a bakılır, KAT ı KÜÇÜK olana göre işlem yapılır. Bütün sabit oran rakamları KÜÇÜK KAT ile çarpılır. Küçük kat olan madde biter.
NOT : Sabit oranlar toplamı bileşiğin kütlesini verir. (Kütlenin korunumu kanunundan )
Aşağıdaki soru tiplerinin tamamını Not 2 e göre çözeceğiz.
Soru 1 : X2Y3 bileşiğinin kütlece birleşme oranı X/Y = 3/7 dir. 21 er gram X ve Y alınaraken çok kaç gram bileşik oluşur, hangi elementten kaç gram artar?
Çözüm;
Evet arkadaşlar Bu tarz soruları Not 2 ye göre çözeceğiz. Bura sabit oranlar ile verilen miktarlar arasındaki KÜÇÜK KAT ı bulacağız. Ben eşit miktarları üste yazıp küçük katı bulup, bütün sabit oranların KÜÇÜK KAT ını alıp aşağı yazarak sonuca ulaşıyorum .
21-9 = 12 gram X ten artar. 21-21= 0 Y biter, 30 gram X2Y3 oluşur.
Soru 2 : X2Y3 bileşiğinin kütlece birleşme oranı X/Y = 3/7 dir. 18 gram X 49 gram Y alınarak en çok kaç gram bileşik oluşur, hangi elementten kaç gram artar?
18-18 = 0 X biter. 49-42= 7 gr Y artar, 60 gram X2Y3 oluşur.
Not 3 : Soruda eşit miktar denmiş ama miktar verilmemişse SABİT ORAN BÜYÜK olandan eşit miktar alınır. Hangi elementten % kaç artar cevap bulunur.
NOT : Sabit oranlar toplamı bileşiğin kütlesini verir. (Kütlenin korunumu kanunundan )
Aşağıdaki soru tiplerinin tamamını Not 3 e göre çözeceğiz.
Soru 1:X2Y bileşiğinin kütlece birleşme oranı mX/mY = 5/2 dir. Eşit kütlede X ve Y elementlerinden alınarak X2Y bileşiği oluşturuluyor. Hangi elementten yüzde kaç artar?
Soru 2:X2Y bileşiğinin kütlece birleşme oranı mX/mY = 5/2 dir. Eşit kütlede X ve Y elementlerinden alınarak X2Y bileşiği oluşturuluyor. Tepkime sonucunda 12 gram madde artışı oluyorsa kaçar gram X ve Y alınmıştır?
Yukarıdaki not ları hacim veya mol sayısıverilen denklemlerde de kullanabiliriz.
Bu konumuzda Çözünürlük Soruları ve Çözümleri ile ilgili bilgiler bulacaksınız. Soru çözümüne geçmeden önce kısaca çözünürlük nedir? tanımını verelim.
Çözünürlük: Belirli bir basınç ve sıcaklıkta 100 gram çözücüde çözünebilen en fazla madde miktarına çözünürlük denir.
1. 15 oC’ de A maddesinin çözünürlüğü 20g/100 gr sudur. 250 gram suda kaç gram A maddesi çözünür?
A) 50 B) 40 C) 30 D)20 E)10
Çözüm:
Çözünürlük sorularında dikkat etmemiz gereken husus rakamdan sonra verilen ifade(yani altı çizili kısım bu soruda (gram suda) ) suda dediği için suya göre işlem yapacağız. Eğer soruda Çözelti deseydi bizde Çözünürlükten çözelti elde edecektik yani = 100+ 20=120
100 gr suda 20 gr A çözünürse
250 gr suda X
———————————————-
X= 50 gr A çözünür
2. 30 oC’ de A maddesinin çözünürlüğü 70g/100 gr sudur. 280 gram A maddesini çözmek için kaç gr su gereklidir?
A) 500 B) 400 C) 300 D)200 E)100
Çözüm;
Rakamdan sonra madde dediğine göre rakamı maddenin altına yazıcağız.
100 gr suda 70 gr A çözünürse
X gr suda 280 gr A
———————————————-
X= 400 gr su gereklidir.
3. 10 oC’ de B maddesinin çözünürlüğü 40g/100g sudur. 250 gram suyla B maddesinin
doygun çözeltisini oluşturabilmek için kaç gram B maddesi gereklidir?
A) 600 B) 400 C) 300 D)200 E)100
Çözüm;
Bu çözünürlük sorusunda da Rakamdan sonra su dediğine göre rakamı suyun altına yazıcağız.
100 gr suda 40 gr Bçözünürse
250 gr suda X
———————————————-
X= 100 gr B gereklidir.
4. 10 oC’ de X maddesinin çözünürlüğü20g/100g sudur. 240 gram doygun çözeltide
kaç gram X maddesi çözünmüştür?
A) 50 B) 40 C) 30 D)20 E)10
Çözüm;
Rakamdan sonra doygun çözeltide dediğine göre bizde çözünürlükten çözelti oluşturacağız.
100+20= 120 gram çözeelti
120 gr çözeltide 20 gr X çözünürse
240 gr çözeltide a
———————————————-
a= 40 gr X çözünmüştür.
5. 20 oC’ de Y maddesinin çözünürlüğü 25g / 100g sudur. 500 gram doymuş
Y çözeltisinde kaç gram su vardır?
A) 400 B) 300 C) 200 D)100 E)50
Çözüm:
Rakamdan sonra doygun çözeltide dediğine göre bizde çözünürlükten çözelti oluşturacağız.
100+25= 125 gram çözeelti
125 gr çözeltide 100 gr su varsa
500 gr çözeltide a
———————————————-
a= 400 gr su vardır
6. 25 oC’ de A maddesinin çözünürlüğü 15g/ 100 g sudur. 300 gram suyla hazırlanan
çözeltinin kütlesi nedir?
A) 315 B) 325 C) 335 D) 345 E) 355
Çözüm:
100 gr suda 15 gr Açözünürse
300 gr suda X
———————————————-
X= 45 gr A gereklidir.
Mçözelti= 300+45= 345
7. X tuzunun 20 oC deki çözünürlüğü 15gr X/ 100 gr sudur. 20 oC ta 200 gram su ile hazırlanan doygun çözelti kaç gramdır?
Çözüm:
100 gr suda 15 gr X tuzu çözünürse
200 gr suda a gr X tuzu çözünür
—————————————————
a= 30 gram X tuzu çözünür.
Soruda bize doygun çözeltinin miktarını soruyor. burada şu bilgi bize gerekli çözeltinin yapısında Çözücü ve Çözünen vardır.
bu durumda:
Mçözelti= Mçözücü + M çözünen
Mçözelti= 200 + 30 = 230 gram
8 . X tuzunun 30 oC deki çözünürlüğü 20gr X/ 100 gr sudur. 30 oC ta 60 gram X tuzu çözmek için kullanılan su miktari kaç gramdır?
Çözüm:
100 gr suda 20gr X tuzu çözünürse
X gr suda 60 X tuzu çözünür
—————————————————
a= 300 gram su gereklidir
Çözünürlük Soruları ve Çözümleri ile ilgili grafik sorularını inceleyelim
9, 10, 11 ve 12. soruyu grafiğe göre cevaplayınız
9.10 ºC de 300 gram su ile hazırlanan doygun çözeltinin sıcaklığı 30 ºC ye çıkarıldığında doymuş olabilmesi için kaç gram daha X maddesi eklenmelidir?
A) 200 B) 150 C) 120 D) 100 E) 40
Çözüm:
Grafikteki verilere göre;
10 ºC de 10 gram madde çözünüyor
30ºC 50 g madde çözünüyor. Sıcaklık 10 –> 30 ye çıkarılınca doygun olabilmesi için 40 gram daha madde ilave edilmeli ohalde;
100 gram suda 40 g daha madde ilave edilirse
300 gram suda x
_________________-
x= 120 gram madde ilave edilmelidir.
10.20 ºC de 500 gram su ile hazırlanan doygun çözeltinin sıcaklığı 10 ºC ye düşürüldüğünde çökme olmaması için kaç g. Su eklenmelidir?
A) 750 B) 500 C) 250 D) 125 E)100
Çözüm:
Soruyu çözebilmek için soguma sonucunda çöken madde miktarı bulunur. Sonra çöken madde miktarını çözecek olan su hesaplanır.
Grafiğe göre ;
25-10 = 15 gram madde çöküyorsa
100 gram suda 15 gr madde çökerse
500 gr suda x gr madde çöker
_________________
X= 75 gram madde çöker.
Son sıcaklığımız artık 10ºC
100 gr suda 10 gram madde çözünürse
x gr suda 75 gram çöken madde çözünür
_______________________
X= 750 gram su gereklidir.
11. 20 ºC de 500 gram doygun çözelti içerisinde kaç gram çözünmüş halde madde vardır?
A) 125 B) 100 C) 75 D) 50 E) 25
Çözüm:
Bu çözünürlük sorusunda da rakamdan sonra doygun çözelti dediğine göre bizde grafige göre aynı sıcaklıkta doygun çözelti oluşturmalıyız.
20 ºC çözünürlük 25gr X/100 g su olduğuna göre çözelti 125 gramdır
125 gram çözeltide 25 gram X varsa
500 gram çözeltide A gram madde vardır
_____________________________
A=100 gram X maddesi vardır.
12. 30 ºC hazırlanan 600 gram doygun X çözeltisi 20 ºC kadar soğutuluyor. Kaç gram X maddesi çöker?
Çözüm:
Soruda rakamdan sonra doygun çözelti dediğine göre bizde grafige göre aynı sıcaklıkta doygun çözelti oluşturmalıyız. kimyali.com
Kimya dersinin temelini oluşturan Kimyanın Temel Kanunları Soruları ve Çözümleri ile ilgili hazırladığımız bu rehberde, sınavda karşınıza çıkabilecek tüm soru tiplerini bulacaksınız. İçeriğimiz;
Kütlenin Korunumu Kanunu
Sabit Oranlar Kanunu
Katlı Oranlar Kanunu
ile ilgili detaylı sorular ve çözümlerini içermektedir. AYT ve TYT Kimya hazırlık sürecinde bu örnekler size yol gösterecektir.
Sabit Oranlar Kanunu Soru Örnekleri
1. Kütlece birleşme oranı X/Y=3/5 olan XY bileşiğinden 56 gr elde etmek için kaçar gr X ve Y kullanılır?
Çözüm;
X + Y –> XY
3 5 8 ——-> Kütlenin korunumu kanunundan
21 35 56 gr (8 in 7 katı olduğu için butun sayıların 7 katını alırız)
2. X2Y3 bileşiğinin 10 gramından 3 gramı Y dir.buna göre 21 gram X kullanıldığında enfazla kaç gram XY elde edilir?
Çözüm:
Burada dikkat etmemiz gereken şey bileşiğin değişip değişmemesi. Soruya baktığımızda sabit oranı verilen bileşik X2Y3 iken işlem yapmamız istenilen bileşik XY bileşik değiştiği için sabit oran da değişecektir. Bileşik değiştiği için yeni bileşik için sabit oranlar kanunu bilgisini kullanarak sabit oran hesaplanır. kimyali.com
X2Y3 bileşiğinin kütlece birleşme oranını kullanarak X*2/Y*3 oranını 7/3 eşitliyerek atom kütleleri oranını x/y oranı 3,5/1 buluruz,Bu oran 2.bileşiğin kütlece birleşme oranıdır zaten 4,5 gr bileşiğin 3,5 gramı x ise, 21 gr x in kullanıldığı bileşik 27 gr olmalı
X + Y –> XY
3,5 1 4,5
21 (3,5*6) 1*6 4,5*6 = 27 gram bileşik olur
3. MgO bileşiğinde kütlece birleşme oranı Mg/O =3/2dir. Eşit kütlede alınan Mg ve O’ den 40 gram MgO bileşiği oluştururken başlangıçta kaçar gram Mg ve O alınmıştır?
Çözüm:
Sorumuz kimya kanunları konusundan sabit oranlar kanunu ile alakalıdır.
Mg + O ——–> MgO
3 gr 2 gr 5 gr bileşik oluyor.
bileşik 40 gr ise hepsinden 8 kat alınır.
3*8=24 Mg 2*8=16 grO
4. Al2S3 bileşiğinin kütlece birleşme oranı Al/S = 9/16 dır. 32 gram Al ve 32 gram S ‘in tam verimle tepkimesinden kaç gram Al2S3 bileşiği oluşur?
A)30 B) 40 C) 50 D) 60 E) 70
Çözüm:
Al + S ——–> Al2S3
9 16 25
32 S in 2 katı katı kucuk olana göre işlem yaparız hepsinin 2 katını alırız. Cevap 25*2= 50 gram bileşik çıkar. Al den ise 32-(2*9)=14 gram artar.
5. XY3 bileşiğinin kutlece birleşmeoranı X/Y= 5/2 dir. Eşit kütlede X veY kullanılarak 56 gram XY3 bileşiği oluşturuluyor. Başlangıctaki karışım kaç gramdır?
A)40 B) 56 c 80 D 90 E 100
Çözüm:
Kimyanın Temel Kanunları Soruları ve Çözümleri konumuzdaki üçüncü sorumuz sabit oranlar kanunu ile alakalıdır.
56/7=8 sabit oranların katını alırsak 5*8= 40 X VE 2*8= 16 BURADA ŞU NOK TA ÖNEMLİ EŞİT KÜTLEDE diyorsa daima BÜYÜK olandan eşit kütlede alırız. 40 + 40 = 80 —–> 24 gram Y artar.
II.yol
Birim kütlede 7 gram bileşik varsa oluşturulan yeni bileşik bunun 56/7=8 katıdır. En fazla bulunan madde X olduğu için. 5.8=40 gram X kullanılmalıdır. Eşit kütle istendiğine göre Y de 40 gramdır. Toplamda 80 gram madde kullanılmıştır. kimyali.com
6. 7 gram XY bilesiginin 2 grami Xtir. Esit kutlede alinan X ve Ynin reaksiyonunda artan madde 18gram olduguna gore kac g XY bileşiği olusmustur?
Çözüm:
7 gram XY bileşiğini 1 birim kabul edelim. Bu durumda 1 birim XY oluşturmak için 2 gram X, 5 gram Y gerekecektir. Yani kaba 5er gram X ve Y atarsak birim kütlede artan madde miktarımız 3 gram ve X olacaktır. Soruda artan madde miktarı 18 gram verildiğine göre oluşturulma istenen bileşik 18/3=6 birimdir. Yani oluşan bileşik 6.7=42 gramdır. kimyali.com
7. 9 gram XY3 bilesiginin 5 grami Xtir. Esit kutlede alinan X ve Ynin reaksiyonunda artan madde 8 gram olduguna gore kac g XY3 bileşiği olusmustur?
A) 36 B) 54 C) 72 D) 90 E) 96
Çözüm:
öncelikle bileşikte sabit oran X/Y=5/4 bu tip sorularda eşit kütlede diyorsa miktarı buyuk olandan eşit miktarda alırız. yani 5 gr X 5 gr Y alırız bu durumda Y den 5-4=1 gram artan madde var. zaten sabit orandan kutlenin korunumu kanunun dan 9 gram bileşik oluşuyor.
Son hamle 1gram madde arttığında 9 gram bileşik oluşuyorsa 8 gram madde arttığında kaç gram bileşik oluşur.Oran- orantıdan 72 gram çıkar. kimyali.com
Katlı Oranlar Kanunu Soru Örnekleri
8.
I. HBrO3– HBrO4 II. N2O3– Fe2O3 III. NO2– N2O4 Bileşiklerinden hangileri katlı oranlar kanununa uymaz
A) Yaln›z I B) Yaln›z II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III
Çözüm;
Sorumuz kimya kanunları konusundan katlı oranlar kanunu ile alakalıdır. Bu tip soruları çözebilmek için Katlı oranlar kanununu tanımını iyi bilmek gerekir.
Katlı Oranlar kanunu:İki elementbirden fazla bileşik oluşturuyorsa, elementlerden birinin sabit miktarına karşılık diğer elementin miktarı arsındaki orandir. (Yani bileşiklerde iki tane aynı element olacak) kimyali.com
1de 3atom var.
2’de farklı atom.
3de ise 2 katı olarak verilmiş. Hiçbiri uymaz yani cevap E
I. O2 – O3 II. H2SO3 – H2SO4 III. C2H4 – C3H6 IV. NO2 – N2O5
Yukarıdaki maddelerden hangileri katlı oranlar yasasına uyar?
A) I,III ve IV B) II ve IV C) I,II,III D) IV E) HEPsi
Çözüm :
I. O2 – O3—–> İki element olacaktı 1 elementvar yanlış II. H2SO3 – H2SO4—–> İki element olacaktı 3 çeşit element var yanlış III. C2H4 – C3H6—-> sayılar sadeleştiğinde aynı oran çıkmamalı yanlış IV. NO2 – N2O5— Doğru
cvp D
10.
11. X ve Y elementlerinden oluþan iki bileþikten 1 bileşiğin formülü X4Yn 2. bileşiğin formülü X2Y6 dir. Y atomları arasındaki katlı oran 5/6 olduğuna göre n değerini bulunuz?
A) 2 b) 3 C) 4 d)5 e)10
Çözüm:
Sorumuz kimya kanunları konusundan katlı oranlar kanunu ile alakalıdır. Nereden anladık iki element birden fazla farklı bileşik oluşturmuş dolayısıyla katlı oranlar kanunu ile ilgilidir.
Önce iki bileşikteki X atomları sayısını eşitleyip sonra Y atomlarını oranlamalıyız. Bunun için 2 bileşik 2 ile çarpılır ve X4Y12 olur 1.bileşikte X4Yn olduğundan Y atomları arasındaki oran n/12 = 5/6 ve n=10 olur
Kütlenin Korunumu Kanunu Örnekleri
12. 12 gr Mg elementi ile yeteri miktar O2 elementi reaksiyona girerek en fazla 20 gr magnezyum oksit (MgO) oluşmaktadır. Buna göre tepkimede kaç gram oksijen kullanılmıştır?
Ara 22 2025
Eşit Mol – Eşit Hacim Soruları ve Çözümleri
Kimyasal hesaplamalar soru çeşitlerinden biri olan Eşit Mol – Eşit Hacim Soruları ve Çözümleri konusuna geçmeden soru çözümlerinde kullanacağımız mantıktan bahsedelim.
Eşit Mol – Eşit Hacim Problemlerini çözerken denklem katsayılarının yorumu konusundan faydalanacağız. Kısaca denklem katsayılarını nasıl yorumlayacağımızdan bahsedecek olursak;
2N2(g) + 5O2(g) ——– > 2N2O5(g)
2mol 5mol 2mol
2molekül 5molekül 2molekül
2 L 5L 2L
Bu tarz soruları çözmek için aşağıdaki notlardan faydalanacağız.
Not 1 : Soruda miktar(Mol Hacim) verilmişse; Soruda verilen miktar(Mol Hacim) ile denklemdeki katsayı arasındaki KAT a bakılır. Bütün katsayıların aynı katı alınır.
Not 2 : Soruda eşit miktar(Mol Hacim) verilmiş ve artan miktar soruluyorsa; denklem katsayıları ile verilen eşit miktar(Mol Hacim) arasındaki KAT a bakılır, KAT ı KÜÇÜK olana göre işlem yapılır. Bütün denklem kat sayıları KÜÇÜK KAT ile çarpılır. Küçük kat olan madde biter.
Not 3 : Soruda eşit miktar(Mol Hacim) denmiş ama miktar verilmemişse DENKLEM KATSAYISI BUYUK olandan eşit miktar(Mol Hacim) alınır. Hangi maddeden % kaç artar cevap bulunur.
Eşit Mol – Eşit Hacim Soruları ve Çözümleri ne geçmeden Önce Not1 deki bilgiler yardımıyla kimyasal hesaplamalar nasıl yapılır örnek sorular üzerinde görelim.
1.
N2(g)+3H2(g)→2NH3(g)
Yukarıda verilen tepkimeye göre 6 mol N2 gazından kaç mol NH3 bileşiği oluşur?
Çözüm;
Not 1 : Soruda miktar(Mol Hacim) verilmişse; Soruda verilen miktar(Mol Hacim) ile denklemdeki katsayı arasındaki KAT a bakılır. Bütün katsayıların aynı katı alınır.
Not1 Kimyasal hesaplamaların mantığıdır. Önce mantığı öğrenelim sonra Eşit Mol – Eşit Hacim Soruları ve Çözümleri konusuna geçeğiz.
12 mol NH3 bileşiği oluşmuştur.
2.
N2(g) + O2 (g) → N2O3(g)
28,8 gram O2 yeterince N2 ile reaksiyona girerek N2O3 bileşiği oluşuyor. Reaksiyon sonucunda kaç mol N2O3 oluşur?
Çözüm;
Soruyu çözebilmek için reaksiyonu denkleştirmemiz gerekmektedir.
2N2(g) + 3O2 (g) → 2N2O3(g)
Soruda miktarı verilen maddenin molü bulunur. Bulduğumuz mol sayısı ile Maddenin kat sayısı arasındaki KAT bulunur. Denklemdeki bütün katsayılar aynı kat ile çarparız.
Sonra Soruda miktarı verilen madde O2 nin molünü buluruz.
nO2 = 28,8/32 = 0,9 mol çıkar
By kimyali • Kimya, Konu Anlatımı, Soru Bankası 0