Kuvvetli asit ve bazlar suda tamamen iyonlaştıklarından çözeltinin derişiminden H⁺ ve OH^– iyonlarının derişimi iyonlaşma denklemi yardımıyla bulunabilir. Kuvvetli Asit ve Bazlarda pH-pOH hesaplamada aşağıdaki formülleri kullanacağız.

Kuvvetli Asitler

Kuvvetli asitler suda çözündüklerinde tamamen iyonlaşarak ortama H⁺ iyonları verirler. Kuvvetli asitlere örnek verecek olursak; HCl, HBr, HI, HNO₃, HClO₄ ve H₂SO₄

Kuvvetli Asitlerin iyonlaşma denklemi

HCl_(aq)  ⇌ H⁺_(aq)        +         Cl^–_(aq)

H₂SO₄_(aq)  ⇌ 2H⁺_(aq)        +         SO₄^-2_(aq)

pH Hesabı

pH değeri ise aşağıdaki formülle hesaplanır.

pH = -log[H⁺]

Kısaca soruda kuvvetli asit varsa pH  hesaplanır.

Örnek; 0,001 M HCl çözeltisinin pH  değerini hesaplayınız.

Çözüm;

Soruya baktığımızda verilen madde kuvvetli asit olan HCl nin iyonlaşma denklemini yazarak H⁺ nın molar derişimini buluruz.H⁺ nın  molar derişimini bulduktan sonra pH değerini pH = -log[H⁺] eşitliğinden buluruz.

HCl_(aq)  ⇌ H⁺_(aq)        +         Cl^–_(aq)

10^-3M        10^-3M                     10^-3M

pH = -log[H⁺]

pH=-log[10^-3]

pH=3 çıkar

Kuvvetli Bazlar

Kuvvetli bazlar suda çözündüklerinde tamamen iyonlaşarak ortama OH^– iyonları verirler. Kuvvetli bazlara örnek verecek olursak; NaOH,  KOH, Ca(OH)₂, Ba(OH)₂, LiOH

Kuvvetli Bazların iyonlaşma denklemi

NaOH_(aq)  ⇌ Na⁺_(aq)        +         OH^–_(aq)

Ca(OH)₂_(aq)  ⇌ Ca⁺²_(aq)        +         2OH^–_(aq)

pOH Hesabı

pOH değeri ise aşağıdaki formülle hesaplanır.

pOH = -log[OH⁻]

Kısaca soruda kuvvetli baz varsa pOH  hesaplanır.

pH ve pOH arasındaki ilişki:

pH + pOH = 14

Örnek;  0,0005M Ca(OH)2 çözeltisinin pOH değerini hesaplayınız.

Çözüm;

Soruya baktığımızda verilen madde kuvvetli baz olan Ca(OH)2 nin iyonlaşma denklemini yazarak OH^– nin molar derişimini buluruz.OH^– nin  molar derişimini bulduktan sonra pOH değerini pOH = -log[OH^–] eşitliğinden buluruz.

Ca(OH)2_(aq)  ⇌ Ca⁺²_(aq)        +         2OH^–_(aq)

XMolar                XM                             2XM

5.10^-4M             5.10^-4M                     2*5.10^-4M =10^-3M

pOH = -log[OH⁻]

pOH = -log[10^-3]

pOH= 3  çıkar.

pH + pOH = 14 olduğunu biliyoruz. Bu çözeltinin pH ı;

pH + pOH = 14

pH+3= 14

pH=11 çıkar

Kuvvetli Asit ve Bazlarda pH-pOH  Soruları ve Çözümleri

1. pH değeri 3 olan 4 litrelik çözeltideki H⁺ iyonunun mol sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

A) 0.004 B) 0.024 C) 0.048    D) 0.1    E) 0.02

Çözüm;

pH = -log[H⁺] formülünden yola çıkarak, [H⁺] değerini buluruz. Daha sonra M=n/V formülünde bulduğumuz ve soruda verilen hacmi yerine koyarak cavaba ulaşırız.

pH = -log[H⁺]

3 = -log[H⁺]

10^-3 = [H⁺]

Yani, [H⁺] = 0.001 mol/L çıkar.

Soruda hacim 4L verilmiş. H+ nin derişimini 0,001 mol/L bulmuştuk.

M=n/V

10^-3 = n/4

n= 4.10^-3  mol çıkar.

n=0,004 mol çıkar. Cevap A

2. pOH değeri 11 olan 2 litrelik çözeltideki H⁺ iyonunun mol sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

 A) 0.02 B) 0.04 C) 0.1    D) 0.002  E) 0.08

Çözüm;

Soruda;

pOH = 11

Çözeltinin hacmi = 2 L olarak verilmiş. Çözeltideki H⁺ iyonunun mol sayısı  isteniyor.

pH + pOH = 14 eşitliğinden pH değerini buluruz.
pH + 11= 14
pH=3 çıkar.

pH = -log[H⁺]

3 = -log[H⁺]

[H⁺]= 10^-3    molar çıkar.

Soruda hacim 2L verilmiş. H+ nin derişimini 0,001 mol/L bulmuştuk. Molarite formulunu kullanarak mol sayısını hesaplarız.

M=n/V

10^-3   =n/2

n=2.10^-3    = 0,002 çıkar. Cevap D

3. 

0.005 M H₂SO₄ sulu çözeltisinin pH değeri aşağıdakilerden hangisidir?
 

A) 2     B) 3      C) 4       D) 1        E) 5

Çözüm;

H2SO4 ün iyonlaşma denklemini yazarız. Çözeitinin derişiminden H⁺ iyonunun derişimini buluruz.

H₂SO₄_(aq)  ⇌ 2H⁺_(aq)        +         SO₄^-2_(aq)

5.10^-3                 2*5.10^-3   =10^-2 M

[H⁺]=10^-2 M çıkar.

pH = -log[H⁺]

pH = -log10^-2

pH=2 çıkar. Cevap A

4.

10⁻⁴ M HCl çözeltisinin pOH değeri aşağıdakilerden hangisidir?

A) 7 B) 6 C) 8    D) 9   E) 10

Çözüm;

HCl’nın iyonlaşma denklemi yazılır.

HCl_(aq)  ⇌ H⁺_(aq)        +         Cl^–_(aq)

İyonlaşma denkleminden HCl ve H⁺  nın katsayıları eşit olduğu için H⁺  nın derişimi = HCl nin derişiminedir.

[H⁺]=10⁻⁴

pH = -log[H⁺]

pH= -log[10⁻⁴]

pH= 4 çıkar.

pH + pOH = 14  özellik

4 + pOH = 14

pOH=10 çıkar. Cevap E

5.

10^-10 M NaOH sulu çözeltisinin pH değeri aşağıdakilerden hangisidir?

A) 1      B) 2         C) 4      D) 10       E) 14

Çözüm;

NaOH baz olduğu için öncelikle pOH  değerini buluruz. Burada pratik olarak bakarsak OH sayısı bir tane dolaysıyla NaOH ın derişimi OH- nin derişimi bir birine eşittir.

[OH⁻]= 10^-10

pOH = -log[OH⁻]

pOH = -log[10^-10]

pOH=10 dur.

pH + pOH = 14  özellik

pH + 10 = 14

pH=4çıkar. Cevap C

6.

pOH değeri 10 olan 1 litrelik çözeltideki H⁺ iyonunun mol sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

 A) 0.01 B) 0.02 C) 0.03  D) 0.004 E) 0.0001

Çözüm;

pH + pOH = 14  özellik

pH + 10 = 14

pH=4 çıkar.

pH = -log[H⁺]  –>[H⁺]= 10^-pH

[H⁺]= 10^-pH

[H⁺]=10^-4

M=n/V

10^-4 = n/1

n=10^-4 mol çıkar. Cevap E

Artan Madde Soruları ve Çözümleri konumuzu incelediğiniz zaman soruların çözümleri için;

Kimyasal denklem denkleştirme

Denklem katsayılarının yorumu

Sabit oranlar kanunu(Kütlece birleşme oranı)

Mol kavramı

Konularından faydalandığımızı göreceksiniz.

Artan madde sorularında reaksiyona giren maddelerin miktarları verilir, reaksiyon sonucunda oluşan maddenin(ürün) miktarı ve artan maddenin miktarı sorulur.

Reaksiyona girenlerden maddelerden biri tükenirken, diğer maddeden bir miktar artar.

Tükenen madde sınırlayıcı bileşen veya sınırlayıcı madde olarak adlandırılır.

Artan madde bulunan tepkimelerde işlemleri, sınırlayıcı maddenin miktarı üzerinden yaparız. Bundan kısaca bahsedelim;

Su oluşabilmesi için

1 gram H   ve 8 gram O  ile 9 gram su olusur.

2 gram H  ve 8 gram O ile su oluşturmak istersek; yeterince H var ama O yok dolayısıyla 9 gram Su olusur. Burada sınırlayıcı madde O dur.

1 gram H  ve 16 gram O ile su oluşturmak istersek; yeterince O var ama H yok dolayısıyla 9 gram Su oluşur. Burada sınırlayıcı madde H dur.

Tam Verim: Reaksiyona giren maddelerden en az birinin tükendiği tepkimeler tam verimli tepkimelerdir.

Bu kadar bilgilendirmeden sonra Artan Madde Soruları ve Çözümleri sorularına geçelim.

1. 12 şer mol N2 ve H2 gazlarından alınarak NH3 bileşi oluşturuluyor. Hangi maddeden kaç mol artar? En fazla kaç mol NH3 bileşiği oluşur?

Çözüm;

Soruda giren maddelerin ikisininde mol miktarları verildiği için sorunun artan madde problemi olduğunu anladık.

Soruyu çözebilmek için öncelikle reaksiyonu yazıp denkleştirmemiz gerekmektedir.

N2     +      3H2    ————> 2NH3

Denklem katsayılarının yorumu konusunda katsayıların mol olduğunu biliyoruz.

Katsayılar mol sayısı olduğu için her maddenin altına katsayıları yazarız,  her maddenin üstüne de soruda verilen miktarları yazarız.

12mol       12 mol

N2     +      3H2    ————> 2NH3

1mol         3 mol                          2mol

Not: Soruda girenlerin miktarları verilmiş ve artan miktar soruluyorsa KAT a bakılır, KAT ı KÜÇÜK olana göre işlem yapılır. Bütün kat sayılar KÜÇÜK KAT ile çarpılır. Küçük kat olan madde biter. Küçük kat olan madde sınırlayıcı maddedir.

12 mol N2 vardı 4mol N2 reaksiyona girdi.  8mol N2 arttı.

12 mol H2 vardı 12 mol H2 reaksiyona girdi.  Bitti. Sınırlayıcı madde H2 dir.

8 mol NH3 oluştu.

2. 10 ar litre N2 ve O2 gazlarından alınarak N2O5 gazı oluşturuluyor. Hangi gazdan kaç litre artmıştır? Kaç litre N2O5 gazı oluşmuştur?

Çözüm;

Soruyu çözebilmek için öncelikle reaksiyonu yazıp denkleştirmemiz gerekmektedir.

N2     +      5O2    ————> 2N2O5

Denklem katsayılarının yorumu konusunda gazlar için katsayıların hacim(L) olduğunu biliyoruz.

Katsayılar hacim sayısı olduğu için her maddenin altına katsayıları yazarız,  her maddenin üstüne de soruda verilen hacimleri yazarız.

10L            10L

N2     +      5O2    ————> 2N2O5

1L               5L                             2L

Yukarıda not ta da belirttiğimiz üzere kat sayılar ile verilen L  ler arasındaki kata bakarız. Küçük kata göre işlem yaparız.

10-2= 8 L N2 den artar.

10-10= 0 O2 biter. Sınırlayıcı madde. Reaksiyonun devam edebilmesi için O2 ilave edilmelidir.

4L N2O5 ten oluşur.

3. Aynı koşullarda eşit hacim kaplayan N2 ve O2 gazlarının reaksiyonu sonucunda oluşan N2O5 gazının hacmi 8L ise artan gazın hacmi kaç litredir?

Çözüm;

Soruyu çözebilmek için öncelikle reaksiyonu yazıp denkleştirmemiz gerekmektedir.

N2     +      5O2    ————> 2N2O5

Soruda eşit miktar deniliyorsa büyük olanın miktarından eşit miktarda alınır.

N2 ve O2 den 5V litre almıştık

N2=5V-V = 4V  artar

O2=5V-5v= 0 biter

N2O5 ten 2v oluşur.

Soruda oluşan N2O5 gazının hacmi 8 L verilmiş. Bizim yaptığımız işleme göre oluşan gazın hacmi 2V o halde;

2V=8

V=4L dir.

N2= 4V = 4.4 = 16L artar.

4. 20’ şer gram Ca ve Br2 tam verimle tepkimeye girerek kaç gram CaBr2  bileşiği oluşturur?( Ca : 40    Br : 80 )

Sabit oranlar kanunu bilgileri kimyasal hesaplamalar ve artan madde problemleri konumuzu mutlaka inceleyin.

Başlığımızdan da anlaşılacağı üzere sizlere Mol Kavramı Soruları ve Çözümleri  ile ilgili bilgiler sunuyoruz.  Kimya dersinde başarılı olmak istiyorsan Mol konusu sorularını çok iyi çözebiliyor olman gerekli. Çünkü mol konusundan sonraki tüm konularda molden faydalanarak soruları çözeceğiz. Çözümleri incelemeden önce  Mol kavramı Soruları pdf  olarak indirip çözebilirsiniz.

1. N₂O₃ gazının mol kütlesi nedir?(N:14 O:16)

 A)28      B)48       C)  56       D) 76           E)96

 Çözüm:

Mol kütlesi: 1 mol atomun yada 1 mol molekülün kütlesine mol kütlesi (MA) denir.

Mol kütlesi bileşiği oluşturan elementlerin sayısı ile atom kütlelerinin çarpılıp toplanması ile bulunur.

N2O3=  2.N  +   3.O = 2.14   +  3.16 =  76  çıkar.

Cevap D

2.  1 mol N2O kaç gramdır? ( N : 14 O : 16 )

A)28 B) 30 C)44 D) 56 E)72

Çözüm:

1 mol N2O demek  N2O  bileşiğinin mol kütlesi demektir.

Mol kütlesi bileşiği oluşturan elementlerin sayısı ile atom kütlelerinin çarpılıp toplanması ile bulunur.

N2O = 2.N  +  O =  2.14 + 16 =  44 g/mol

Cevap C

3.  3 mol NH₃ gazı kaç gramdır? (N:14 H:1)

A)51        B) 31      C) 24        D) 17         E)14

Çözüm;

Mol kavramı sorularını çözerken oran orantı yolunu tercih edeceğiz. İsteyenler   n=m/Ma  formul yöntemini de tercih edebilir.

Soruyu çözebilmemiz için bileşiğin mol kütlesini bulalım.

NH3 = N  +  3.H =  14    +   3.1 = 17 gr/ mol

Oran orantıda il satırı genellikle 1 mol e göre yazacağız.

1 mol NH3            17 gram ise

3 mol HN3            x gramdır

________________

x= 51 gramdır.

Cevap A

4.    0,2 mol CaCO₃ kaç gramdır? ( Ca:40 C:12 O:16 )

A)10     B) 20     C) 30       D)40       E)50

Çözüm;

Soruyu çözebilmemiz için bileşiğin mol kütlesini bulalım.

CaCO₃ = Ca  + C  + 3.O  =  40 +12 +3.16 = 100 g/ mol

Oran orantıda ilk satırı genellikle 1 mol e göre yazacağız.

1mol CaCO₃                100 g ise

0,2 mol CaCO_{3                   x gramdır}

________________________

x=20 gramdır.

Cevap B

5. 0,3 mol Mg₃N₂ kaç gramdır? ( Mg: 24 N: 14 )

A)10     B) 20     C) 30       D)40       E)50

Çözüm;

Soruyu çözebilmemiz için bileşiğin mol kütlesini bulalım.

Mg₃N2=3.Mg  + 2.N   =  3.24 + 2.14 = 100 g/ mol

Oran orantıda il satırı genellikle 1 mol e göre yazacağız.

1mol Mg3N2           100g ise

0,3mol Mg3N2        xg dır

___________________

x=30 gr

Cevap C

6.  16g NaOH kaç moldür? ( Na: 23 O: 16 H: 1 )

A) 0,1 B) 0,2     C) 0,3       D) 0,4       E) 0,5

Çözüm;

1mol NaOH        40 gram ise

x mol NaOH       16 gramdır

______________________

x= 0,4 mol NaOH

7. 11 g CO₂ kaç moldür? (C:12 O:16)

 A) 0,1      B)0,2    C)0,25       D) 0,4        E)0,6

Çözüm;

1mol CO2          44 gram ise

xmol CO2          11 gramdır

__________________

x= 11/44 = 0,25 mol CO2 çıkar.

Cevap C

8.  32 g SO₃ kaç moldür? ( S: 32 O: 16 )

 A)0,5     B)0,4      C) 0,3      D) 0,2        E) 0,1

Çözüm;

1 mol SO3               80 gram ise

xmol SO3               32 gramdır

_______________________

x= 0,4 mol SO3 çıkar.

Cevap B

9.    2,16 g N₂O₅ kaç moldür? (N:14 O:16)

 A) 0,02     B) 0,2      C) 0,4       D) 0,5        E) 0,6

Çözüm;

1 mol N₂O₅             108 gram ise

x mol N₂O₅                2,16 gramdır

__________________

x=0,02 mol N₂O₅   tir.

Cevap A

10.  80g CH4 kaç moldür?(C:12 H:1)

A)1     B) 2      C) 3      D) 4       E) 5

Çözüm;

1mol CH4             16 gram ise

xmol CH4             80 gramdır

__________________

x= 5 mol CH4 tür.

Cevap E

11.    3 mol CH₄  NŞA’da kaç L hacim kaplar?

A)89,6     B) 67,2      C)44,8       D)4,48        E)11,2

Çözüm;

1mol gaz NŞA’da 22,4 L hacim kaplar.  Bu hacim NŞA da bulunan bütün gazlar için geçerlidir. Yani hacimle ilgili soruları çözerken ilk satırı  1mol CH4      22,4 L hacim kaplarsa diye yazacağız.

1mol CH4 => 16 gr  =>22,4 L  hacim NŞA da

1mol CH4 gazı NŞA da      22,4 L hacim kaplarsa

3 mol CH4 gazı NŞA da        x L hacim kaplar

___________________________

x= 67,2 L hacim kaplar.

Cevap B

 12.    0,5 mol CO  NŞA’da kaç L hacim kaplar?

A)89,6     B) 6,72      C)44,8       D)4,48        E)11,2

Çözüm;

Oran orantıda ilk satıra   1mol CO NŞA da  22,4 L hacim kaplarsa yazacağız.

1mol CO  NŞA da                 22,4 L hacim kaplarsa

0,5 mol CO                              x L hacim kaplar

________________________

x=11,2 L hacim kaplar

Cevap E

13.  NŞA’da  5,6 L hacim kaplayan NH₃ gazı kaç moldür?

A) 0,1          B)0,2             C)0,25       D) 0,4        E)0,6

Çözüm;

1mol NH3                 22,4 L hacim kaplarsa

x mol NH3                 5,6 L hacim kaplar

________________________

x= 0,25 mol NH3 tür.

Cevap C

14.    NŞA’da  4,48 L hacim kaplayan SO₂ gazı kaç moldür?

A) 0,02     B) 0,2      C) 0,4       D) 0,5        E) 0,6

Çözüm;

1mol SO2 NŞA da                      22,4 L hacim kaplarsa

xmol SO2NŞA da                       4,48 L hacim kaplar

__________________________________

x=0,2 mol SO2 dir.

Cevap B

15.    1,204.10²³ tane CO₂ molekülü kaç moldür?(Na: 6,02.10²³)

A) 0,02    B) 0,2      C) 0,4       D) 0,5        E) 0,6

Çözüm;

Molekül; İki ya da daha fazla aynı ya da farklı elementlerin bir araya gelmesiyle molekül oluşur.

H2 molekülü,  O2 molekülü,  H2O  molekülü, CO2 molekülü, O3 molekülü  şeklinde molkeüllere örnekler verilebilir.

1mol  CO2  molekülü = 6,02.10²³  tane CO2 molekülüdür.

1mol CO2 molekülü                 6,02.10²³  tane CO2 molekülü ise

x mol CO2 molekülü              1,204.10²³

____________________________

x= 0,2 mol CO2 molekülüdür.

Cevap B

16.    4,5g H₂O kaç moldür? (H:1 O:16)

A) 0,25      B) 0,2       C) 0,4       D) 0,5        E) 0,6

Çözüm;

Soruda verilen miktar GRAM(4,5 gram) ohalde oran orantıda ilk satırı  gram yani Mol kütlesi ne göre yazacağız.

1mol H2O               18 gram ise

xmol H2O                4,5 gram dır

________________________

x=0,25 mol H2O dur.

Cevap A

Mol kavramı çözümlü Kimya soruları için tıklayınız.

17.       4,48L  CO₂ gazı toplam kaç mol atom içerir?

 A) 0,25          B) 0,2            C) 0,4       D) 0,5        E) 0,6

Çözüm;

Soruda verilen miktar LİTRE( 4,48L  ) ohalde oran orantıda ilk satırı LİTRE yani 22,4 L ye  göre yazacağız.

1mol CO2 NŞA da           22,4 L hacim kaplarsa

xmol CO2 NŞA da           4,48 L hacim kaplar

________________________

x=0,2 mol çıkar

Cevap B

18.   1 mol NH₃  gazı toplam kaç mol – atom içerir?

 A) 4         B) 12       C) 15       D) 18        E) 21

Çözüm;

Atom  denilince aklımıza element gelecek.

NH3 bileşiğinde bulunan elementlerin sayısı sı toplamı = 1mol N atomu + 3mol H atomu olmak üzere 4 mol atom vardır.

Farklı örnekler verecek olursak

C3H8 =  3 molC + 8  mol H =  Toplam 11 mol atom var.

1mol C3H8 de         11mol atom vardır

N2O5 = 7 mol atom

1 mol N2O5 de           7 mol atom vardır.

Cevap A

19.      20 mol – atom içeren CH₄ bileşiği kaç moldür?

 A)1       B) 2        C) 3       D) 4          E) 5

Çözüm;

Bir önceki soruda verilen bilgiler ışığında  ilk satırı 1 mol de bulunan atom sayısına(Soruda 20 mol – atom  verilmiş) göre yazacağız.

1mol CH4 de               5 mol atom varsa

xmol CH4 de               20 mol atom vardır

__________________

x=4 mol CH4  çıkar

Cevap D

20.      0,3 molü 13,2 gram olan XO₂ bileşiğindeki X elementinin atom kütlesi kaçtır?(O:16)

A) 9       B) 12      C) 15       D) 18        E) 21

Çözüm;

0,3 mol XO2               13,2 gram ise

1mol XO2                           a gram dır

__________________________

a=44 gram

XO2=44 gram

X+ 2.O = 44

X+2.16 = 44

X= 12

Cevap B